Przybyło - marzec 2026.

od Wydawnictwa Literackiego

 od Wydawnictwa Marginesy

od Wydawnictwa Zysk i S-ka

od Wydawnictwa Zysk i S-ka

od wydawnictwa Zysk i S-ka

Jane Austen, Lady Susan, Sanditon, Watsonowie.

Lady Susan to powieść epistolarna. Piękna, dowcipna, zalotna i niedawno owdowiała trzydziestopięcioletnia Lady Susan Vernon ma szesnastoletnią córkę Federicę. Chcąc zawrzeć kolejne małżeństwo szuka dla siebie korzystnego dżentelmena. Przy okazji próbuje wciągnąć córkę w fatalny związek. Lady Susan jest intrygantką, manipulatorką i kobietą drapieżną. Jest przebiegła, samolubna i właściwie bezwstydna. Uwielbia otaczać się mężczyznami, bez względu na ich wiek, mężami innych kobiet i zalotnikami. Nie poprzestaje jednak na filtrach, bowiem nie krępuje się spędzać nocy z innymi mężczyznami. To wspaniale napisana powieść o manierach i obyczajach z okresu regencji, która obnaża prawdziwe intencje tytułowej bohaterki, która pozbawiona jest jakichkolwiek skrupułów.

Z kolei Sanditon (1817) to niedokończona powieść Jane Austen. Autorka napisała jedynie jedenaście rozdziałów. Akcja rozgrywa się w rozwijającej się nadmorskiej wiosce Sanditon na wybrzeżu Sussex. Poznajemy jej najważniejszych mieszkańców. Wśród nich wyróżnia się  pan Parker, lokalny właściciel ziemski, który ma wielkie plany przekształcenia wioski rybackiej w modne uzdrowisko. Plany finansuje miejscowa wielka dama Lady Denham. Historia opowiedziana jest z perspektywy Charlotte Heywood, która jest gościem państwa Parker. Dziewczyna poznaje szereg osób. Bratanek Lady Denham, Sir Edward Denham, jest przystojny, sympatyczny i utytułowany, ale ma skłonność do długich, nadętych przemówień w najbardziej pompatycznym i afektowanym stylu. Clara Brereton jest ubogą krewną Lady Denham, wobec której Edward ma swoje plany. Clara nie należy jednak do słabych dziewcząt i konkuruje z nim o względy swej opiekunki. Na uwagę zasługuje Pan Parker oraz jego rodzeństwo, z których trójka mają ciągle jakieś dolegliwości. Sidney to brat Pana Parkera, który można się domyślać z listów ma poczucie humoru i nie stroni od wyrażania szczerych opinii. Pozostaje jednak tajemniczym bohaterem powieści. Dopowiedzenia można odnaleźć w popularnym serialu (nie widziałam jeszcze trzeciego sezonu). Warto jednak zaznaczyć jak wspaniałą obserwatorką była Austen, która ironizuje na temat hipochondryków, spekulacji biznesowych i relacjach. Powieść Austen pisała tuż przed chorobą, a mimo to odznacza się ona pewną świeżością i lekkością. Teraz nie jednostka, ale cała społeczność walczy o polepszenie przyszłości, choć oczywiście nadal liczą się przede wszystkim pieniądze. Mamy też Pannę Lamb, która jest „półmulatką”.

Watsonowie to książka uważana za szkic do Emmy. Autorka pracę nad książką rozpoczęła w 1804 r. , ale nigdy jej nie ukończyła. W tym tomie po raz pierwszy jest publikowane jej dokończenie napisane przez L. Oulton. Ramy czasowe powieści pisanej przez Jane Austen obejmują około dwóch tygodni i służą przedstawieniu głównych bohaterów. Pan Watson jest owdowiałym i schorowanym duchownym, mającym dwóch synów i cztery córki. Najmłodsza córka, Emma, ​​bohaterka opowieści, została wychowana przez zamożną ciotkę, dzięki czemu jest lepiej wykształcona i bardziej wyrafinowana niż jej siostry. Emma zmuszona jest jednak wrócić do domu, po tym jak jej ciotka zawarła drugie małżeństwo. Martwi się dość prymitywnym i lekkomyślnym zachowaniem swoich sióstr, które chcą jak najszybciej pozyskać mężów. Szczególnym przedmiotem ich zainteresowania jest Tom Musgrave. Niedaleko Watsonów mieszkają Osborneowie. Emma zwraca na siebie uwagę młodego i niezdarnego Lorda Osborne'a, gdy bierze udział w balu w pobliskim mieście. Z kolei pani Blake przedstawia Emmę bratu, panu Howardowi, wikariuszowi w kościele parafialnym w pobliżu zamku Osborne. Tymczasem w domu Watsonów pojawia się jeszcze brat Robert i jego apodyktyczna i snobistyczna żona.  Tutaj historia się urwała, L. Oulton ukończył/ła swoja wersję w 1923 r. Nie zostały wprowadzone już żadne nowe postacie, a kontynuacja jest pisana w stylu Jane Austen. Zawiera co prawda notatki siostry  - Cassandry i siostrzenicy Jane - Catherine, ale wygląda już jednak jak streszczenie. 

Wszystkie trzy opowieści pokazują jak wielki talent i zmysł obserwacji miała Jane Austen, która bezlitośnie obnażała przywary sobie współczesnych. Dla mnie uniwersalne opowieści, zresztą jak każda Jane Austen.

 

Jane Austen, Lady Susan, Sanditon, Watsonowie, wydawnictwo MG, wydanie 2023, tłumaczenie: Dorota Tukaj, okładka twarda, stron 256. 

Jane Austen, Emma.

 

Z przyjemnością wróciłam ponownie do Emmy Jane Austen, tym bardziej, że na BBC First przypomniano serial (w rolach głównych: Romola Garai, Jonny Lee Miller). Któż nie zna Emmy Woodhouse, która ma dwadzieścia lat i obecnie samotnie mieszka ze starszym ojcem Henrym w posiadłości położonej w spokojnej wiosce Highbury w hrabstwie Surrey. 

Dziewczyna wychowana była przez zbyt troskliwego ojca i pobłażliwą wobec niej guwernantkę, która wyszła właśnie za mąż. Starsza siostra Emmy wyszła za mąż za brata George’a Knightly’a, sąsiada Emmy. Pan Knightly jest starszy od Emmy o szesnaście lat i zna ją od dziecka. Częsta też odwiedza swoich sąsiadów i prowadzi z nimi konwersację. Zdaje sobie sprawę, że Emma zajmuje w towarzystwie pozycję uprzywilejowaną, jest kapryśna, rozpieszczona, ambitna, manipuluje ludźmi i uwielbia mieszać się w cudze sprawy. Po ślubie swej guwernantki z wdowcem Panem Westonem, zdecydowała zająć się swataniem. Postanawia znaleźć męża dla swojej nowej przyjaciółki, Harriet Smith. Emma nie zauważając pozycji Harriet w towarzystwie, jest przekonana, że dobrym wyborem będzie miejscowy pastor pan Elton. Choć wydaje się, że serce panny Smith jest już zajęte, to za namową Emmy dziewczyna odrzuca oświadczyny farmera Roberta Martina. Wkrótce okazuje się, że krytyczne spojrzenie na sytuację przez Pana Knightly’a było sensowne, a Emma zaczyna dostrzegać wady swoich działań. Tymczasem na scenie pojawia się syn Westona, wychowany przez bogatą ciotkę, Frank Churchill, który jest przystojny i w pewnym stopniu zyskuje uznanie Emmy. Do sióstr Bates przyjeżdża też Jane Fairfax, która jest piękna i wykształcona, ale pozbawiona majątku musi zatrudnić się w przyszłości jako guwernantka.

W tle zaczyna być gęsto od niedopowiedzeń, intryg i tajemnic. Porażki Emmy zaczynają się mnożyć. Dziewczyna chce narzucić otoczeniu swoje racje i koncepcje. Nie bierze pod uwagę położenia i uczuć innych. Właściwie zaślepiają ją pycha i próżność. Filtruje z Frankiem Churchillem nie zauważając jego osobliwej gry. Racjonalne podejście ma Pan Knightly, który w prowadzonych dysputach z Emmą nie boi się jej strofować, pouczać, ganić i przestrzegać. Na szczęście Emma zdaje sobie sprawę ze swojego zaślepienia i wewnętrznych uczuć. 

Jest to powieść uniwersalna, bowiem zawierająca morał, który każdy czytelnik powinien z łatwością odnaleźć. Polecam.

 

Jane Austen, Emma, wydawnictwo MG, wydanie 2023, przekład: Edyta Głód, okładka twarda, stron 544.

Jane Austen, Mansfield Park.

 

Z przyjemnością ponownie przeczytałam powieść Jane Austen Mansfield Park. Lubię też adaptacje filmowe tej książki, która po raz pierwszy została wydana w 1814 r. Losy Fanny Price wzbudzają współczucie. Jej matka Frances, przed laty nie słuchając rad bliskich, wyszła za mąż z miłości za porucznika marynarki, który nie miał żadnych koneksji, więc nie mógł też awansować. Skutek tego był opłakany. Rodzina nie zaakceptowała mezaliansu,  mąż ciągle nie miał pracy i nadużywał alkoholu, na świecie pojawiały się kolejne dzieci. Matka Fanny postanowiła więc odnowić stosunki z siostrami. Jedna z nich to zamożna baronowa Pani Bertram, która zabiera najstarszą córkę Price'ów na wychowanie. Druga z sióstr matki Fanny, Pani Norris, to wdowa po pastorze, obecnie zarządza domem Bertramów. Fanny jest skromna, cicha, zawsze pomocna, ale nie jest na równi traktowana z córkami Bertramów: Julią i Marią. Fanny zaprzyjaźnia się za to z jednym synów (swoim bratem ciotecznym) – Edmundem, który pragnie zostać w przyszłości pastorem. Posiadłość ma odziedziczyć najstarszy syn – Tom, który żyje rozrzutnie i ciągle się bawi. Ojciec postanawia więc zabrać go na Antiguę leżącą na Morzu Karaibskim. Tymczasem w okolicy pojawia się czarujące rodzeństwo - Mary i Henry Crawfordowie. Edmund traci głowę dla uwodzicielskiej panny Crawford, a zaręczona z panem Rushworthem Maria Bertram, poczuje namiętność do pana Crawforda.

 

Fanny mimo tego, że jest cicha, pasywna i nigdy nie chce nikomu przeszkadzać, ma jednak inne zdanie na temat Crawfordów. Zupełnie nie podoba się jej nowe towarzystwo, tym bardziej, że Edmund przestaje mieć dla niej czas. Ciotka, pani Norris, ciągle podkreśla, gdzie jest miejsce Fanny. Niemal do końca powieści Fanny jest traktowana zarówno jako członek rodziny, jak i służąca. Bertramowie uznają ją co prawda za swoją siostrzenicę i kuzynkę, ale jej status jest zawsze nieco niższy. Z drugiej strony warto zauważyć, że dziewczyna na zawsze traci bliską relację z członkami własnej rodziny. Fanny jest wzywana do załatwiania spraw na posyłki, przekazywania wiadomości i zapewniania towarzystwa Lady Bertram. Wskutek nieobecności surowego pana domu, młodzi szukają przyjemności i rozrywek. Liczy się nie dobro drugiej osoby, ale zaspokojenie swoich egoistycznych pragnień. 

Wydaje się, że Mansfield Park jest najbardziej moralizatorską, a zarazem uniwersalną, powieścią Jane Austen. Autorka zwraca uwagę na zachowania młodych ludzi, którzy za nic mają wartości i tradycje. Liczy się próżność, zabawa i własna przyjemność. Zauważyć można, że nikt z rodzeństwa nie martwi się o bezpieczeństwo ojca. Po jego wyjeździe wszyscy zaczynają „oddychać”. Pani domu nie ma tu nic do powiedzenia. Miejsce kobiety jest wyraźnie zaznaczone, a Jane Austen pokazuje, że świat postrzegany tylko w wymiarze patriarchalnym nie jest dobrym wyborem. Podkreśla też, że warto szukać drugiej połówki, budować związek oparty na przyjaźni, zaufaniu i wzajemnym szacunku. Z drugiej strony oburzać może fakt związany z istnieniem związków między kuzynostwem pierwszego stopnia. Małżeństwa tego typu były wówczas na porządku dziennym. Autorka oprócz obyczajowości porusza kwestie związane z kolonializmem. Warto powracać do książek Jane Austen.

 

 

Jane Austen, Mansfield Park, wydawnictwo Mg, wydanie 2023, tłumaczenie: Anna Przedpełska-Trzeciakowska, oprawa twarda, stron 488.

Jane Austen, Perswazje.

 

Warto odnotować, że nakładem wydawnictwa MG ukazała się kolejna powieść Jane Austen w przekładzie Anny Przedpełskiej-Trzeciakowskiej. To Perswazje, kolejna powieść dziewiętnastowiecznej pisarki, która porusza wątek miłosny na tle kwestii społecznych i obyczajowych.

Osiem lat temu Anna Elliot ugięła się pod naciskiem rodziny i podjęła decyzję, że nie poślubi mężczyzny, którego kocha, kapitana Fryderyka Wentwortha. Ponownie spotyka go obracając się w tym samym kręgu towarzyskim. Anna odkrywa, że ​​zapomniane i zagrzebane uczucie na nowo nabiera swoistej energii. Wentworth zachowuje się jednak tak, jakby byli sobie obcy i wydaje się bardziej zainteresowany Luizą.

W swojej ostatniej powieści Jane Austen opowiada historię miłości, która z humorem, wnikliwością i czułością znosi próby czasu i społeczeństwa. Można powiedzieć, że Anna w młodości została zmuszona do roztropności, z wiekiem nauczyła się romantyzmu. W fabule powieści, regeneracja następuje po rozpadzie, podobnie jak nadzieja przychodzi po przygnębieniu, nostalgii i melancholii. Co więcej, narracja powieści kończy się w marcu, na wiosnę, na początku naturalnego cyklu, tradycyjnego symbolu odrodzenia i odnowy. W dodatku w tle z kilkoma planowanymi ślubami. 

Powieść jest zaskakująca, żywa i uwodzicielska, choć dyskretna w przekazie w otwarty sposób informacji. Jane Austen używa oczu i dłoni, aby stworzyć świat, który staje się dla czytelnika niezwykle sugestywny pod względem fizyczności. To świat nieśmiałych spojrzeń, przypadkowych spotkań i ciasnych przestrzeni, które nieustannie łączą bohaterkę i bohatera. Dopiero po wielu emocjonalnych scenach pełnych powściągliwości w okazywaniu jednak uczuć na zewnątrz, Anna i Fryderyk zostają ponownie zjednoczeni. Wszystko dzięki namiętnemu listu Wentwortha, który można mimo wszystko zaliczyć do najpiękniejszych listów miłosnych w powieściowej fikcji.

Wielokrotnie pisałam o tej powieści. Za każdym razem coś innego w niej odnajduję. To jeden z tych prawdziwych romansów wszech czasów, które można analizować w obrębie różnych aspektów np.: psychologicznym, obyczajowym, społecznym, rodzinnym, teatralnym (znaczenie ruchu i gestu). To Jane Austen  - nieustannie polecam.

 

Jane Austen, Perswazje, wydawnictwo MG, wydanie 2022, przekład: Anna Przedpełska-Trzeciakowska, okładka twarda, stron 284.

Jane Austen, Rozważna i romantyczna.

 

Historia zaczyna się od śmierci pana Henry'ego Dashwooda, co wpływa na przyszłość ​​jego żony i ich trzech córek: Eleonory, Marianny i Małgorzaty. Jak wkrótce się okazuje, syn pana Dashwooda z pierwszego małżeństwa, a zarazem dziedzic, wraz z żoną Fanny z Ferrarsów, nie są zainteresowani okazaniem jakiegokolwiek współczucia w zaistniałej sytuacji i wkrótce kobiety zmuszone są opuścić posiadłość. Eleonora i Marianna to dwie panny na wydaniu, ale o zupełnie odmiennym temperamencie. Młodsza Marianna jest impulsywna i wrażliwa, Eleonora – łagodna i rozważna, a najmłodsza Małgorzata – zabawna.

Rozważna i Romantyczna to powieść oczywiście o miłości, ale również o zaufaniu i rozczarowaniu. Pani Dashwood ufa, że jej drogi mąż - pan Dashwood zapewni jej i córkom utrzymanie. Eleonora ufa pułkownikowi Brandonowi w kwestii szczęścia Marianny w małżeństwie. Marianna z kolei powierza Willoughby’emu swoją przyszłość. Tyle tylko, że zaufanie Marianny jest nieuzasadnione i bezpodstawne. Od początku niemal wiadomo, że zależny finansowo od rodziny Willoughby nie jest zdolny do poświęceń i nie jest w stanie stworzyć prawdziwego związku. Willoughby igrał z uczuciami Marrianny i wmawiał jej, że jest w niej zakochany. Jednak zapomniał o "ukochanej", kiedy poznał zamożną pannę Grey. Marianna jest mądra i przyjazna. Ma romantyczną duszę, bowiem w wolnych chwilach gra na fortepianie i czyta wiersze. Dzięki okolicznościom i wierności, to jednak pułkownik Brandon, właściciel posiadłości Delaford, pozyska jej zaufanie i ostatecznie triumfuje nad Willoughbym.

Eleonora Dashwood jest pierwszą córką pani Dashwood. Jest praktyczna, ale chłodna w relacjach z innymi. Jej opanowanie w wydawaniu osądów jest godne podziwu. Przedkłada troski i dobro innych ponad własne. Chociaż jej uczucie w stosunku do Edwarda Ferrarsa było bardzo silne, ukrywała starannie swój sekret. Nie zdradza nic Lucy, która mówi jej o potajemnych zaręczynach z Edwardem. Ponadto nigdy nie rozmawiała o swoich uczuciach z matką i siostrą. Ostatecznie to Edward i pułkownik Brandon są wzorami wielkiego charakteru, który kryje się pod niezbyt imponującą powierzchownością.

Rozważna i romantyczna to powieść przedstawiająca swoistą grę idei i stanowi subtelną rozrywkę dla intelektu. Polecam, bo warto wracać.

 

Jane Austen, Rozważna i romantyczna, wydawnictwo MG, wydanie 2022, tytuł oryg.: Sense and Sensebility, przekład: Anna Przedpełska – Trzeciakowska, okładka twarda, stron 320.

Jane Austen, Perswazje.

 

„Perswazja” to słowo wywodzące się z łaciny oznaczające „doradzanie” lub „nakłanianie”, oznaczające zalecenie wykonania lub niewykonania określonej czynności. Słowo to wraca do rdzenia oznaczającego też „słodki” lub „przyjemny”, bo w przeciwieństwie do "manipulacji" nie wywołuje negatywnych skojarzeń. Taki też tytuł Jane Austen nadała ostatniej swojej powieści, wydanej w 1817 r. już po jej śmierci. Obecnie na rynku wydawniczym pojawiły się kolejne wydania powieści. Jednym z nich jest powieść w przekładzie Pani Katarzyny Krawczyk, która pojawiła się nakładem wydawnictwa Zysk i S-ka. Przyzwyczajona byłam do przekładu Pani Anny Przedpełskiej-Trzeciakowskiej. Okazało się, że powieść w nowym tłumaczeniu zyskała wiele świeżości. Zachęcam więc do zaznajomienia się z powieścią tego wydania.

Z przyjemnością wróciłam do przeżywania emocji wypływających ze znajomości dwudziestosiedmioletniej Anne Elliot, która pod wpływem rodziny osiem lat wcześniej zerwała zaręczyny z młodym, przystojnym, ale wówczas pozbawionym majątku, Fryderykiem Wentworthem. Łagodna Anne zrezygnowała z własnego szczęścia i miłości. Mieszka w Kellynch Hall z ojcem baronetem i złośliwą siostrą Elżbietą. Przez kolejne lata jest wykorzystywana przez rodzinę, traktowana oschle i pogardzana ze względu na swój staropanieński stan. Cicha, skromna, niedoceniana, zawsze pomocna i dobrze oceniająca sytuację, ciągle znajdowała się na uboczu towarzystwa. Wskutek rozrzutnego trybu życia, Elliotowie muszą jednak wydzierżawić posiadłość i przeprowadzić się do Bath. Tymczasem  Kellynch Hall ma wynająć admirał Croft, którego żona jest jedyną siostrą kapitana Wentwortha. Anne obawia się spotkania z odrzuconym ukochanym, korzysta więc z zaproszenia młodszej siostry, Mary, i szybko przenosi się do państwa Musgrove’ów. Wkrótce jednak kapitan Wentworth, który powrócił po latach jako bogaty człowiek, zaczyna często odwiedzać Musgrove’ów...

Jane Austen to jedna z najwybitniejszych powieściopisarek anglojęzycznych, która wspaniale buduje fikcję literacką, subtelnie analizuje warunki społeczne i obyczajowe oraz przedstawia różnorodne formy perswazji praktykowane przez bohaterów. W powieści łatwo można zauważyć pewnego rodzaju dychotomię. Z jednej strony bezpieczna i urokliwa wieś, a z drugiej miasto uzdrowiskowe (Bath) pełne przyjezdnych oraz z jednej strony - despotyczny ojciec, a z drugiej - uległa i posłuszna córka. Główną wartością dla niektórych bohaterów staje się uzyskanie zysku. Liczą się pieniądze, koligacje i prestiż, a nie uczucia i szlachetne wnętrze. W imię tych pierwszych czynników rodzina potrafi przekraczać granice perswazji i wpływać na życie członka rodziny.

Perswazje to więc powieść, w której autorka przedstawia, jak działa perswazja kiedy jest właściwa, a kiedy nie. Ważny jest też jej wpływ na kondycję i zachowanie człowieka oraz na dokonywanie przez niego życiowych wyborów, jaki mają ludzie z otoczenia. Dla mnie powieść jest uniwersalna i ponadczasowa. Zauważam jednak, że za każdym razem, gdy kończę ponowne czytanie tej doskonałej powieści, jest mi smutno. To powaga i estetyka powieści wywiera takie wrażenie. Książka i główni bohaterowie nie są kolorowi ani obdarzeni żywymi temperamentami. Anne nie jest pełna werwy, jest nawet zbyt subtelna, ale nie dla kapitana. Anne i Wentworth mało ze sobą rozmawiają, rozumieją się jednak bez słów. Czytelnik od razu wyczuje owe głębsze uczucie i trwalsze emocje, które ich łączą. Anne Elliot nie jest jedyną postacią w powieściach Austen, która ma wyrozumiałe i wrażliwe serce. Jej odmienność polega jednak na  doskonałej ostrości postrzegania innych i samej siebie, niezwykłym zmyśle obserwacji. Jej nieliczne wypowiadane słowa mają, zresztą tak jak słowa Wentwortha, nadaną wagę. Czytelnik podziela niepokój Anne dotyczący nowych intencji Wentwortha aż do zakończenia powieści. Anne w dodatku jest bardzo podatna na lęk, którego nigdy nie pozwala sobie otwarcie wyrazić. Czytelnik odczuwa to jednak bardzo mocno: żal, tęsknota za odrzuconym życiem i niespełnioną bliskością z ukochanym. Tak jakby Austen sugerowała, że Anne jest kobietą pełną pasji, ale zamkniętą, której serce nadal domaga się spełnienia. Fabuła jest więc intensywna, nacechowana szeroką gamą emocji. Anne i Wentworth podtrzymują wzajemną sympatię przez osiem lat beznadziejnej rozłąki i każde z nich potrafi sobie jeszcze wyobrazić pojednanie. To jest materiał na prawdziwy romans, a nie na ironiczną powieść. Ironia nie jest tu bowiem skierowana ani w stronę Anne, ani Fryderyka. Austen pozostawia ich w ochronnym nawiasie. Tęsknota i świadomość utraconej miłości w tej książce są bardzo odczuwalne. Czytelnik zostaje natomiast przekonany, aby życzyć Anne i Fryderykowi spełnienia i szczęścia. Mam do tej powieści wielką słabość. Jak najbardziej polecam.

 

Jane Austen, Perswazje, wydawnictwo Zysk i S-ka, wydanie 2022, tłumaczenie: Katarzyna Krawczyk, okładka twarda, stron 312.

Perswazje 1997 a 2022.

Jane Austen, Perswazje, wydawnictwo Prószyński i S-ka, wydanie 1997, tłumaczenie: Anna Przedpełska - Trzeciakowska, okładka miękka, stron 248

Jane Austen, Perswazje, wydawnictwo Zysk i S-ka, wydanie 2022, tłumaczenie: Katarzyna Krawczyk, okładka twarda, stron 310.

Jane Austen, Duma i uprzedzenie.

 

Powieść po raz pierwszy wydana w 1813 roku, doczekała się wielu wielbicieli na całym świecie, także w Polsce. Od wielu lat należę do tego grona, więc z wielka przyjemnością powróciłam do tej książki. Tym razem powieść w przekładnie Anny Przedpełskiej-Trzeciakowskiej ukazała się nakładem wydawnictwa MG.

Co jest takiego w tej powieści, że zauroczenie może trwać tyle lat? Sama do końca tego nie mogę ani wyjaśnić, ani zrozumieć. Pan Bennett, właściciel posiadłości Longbourn położonej w pobliżu wioski Meryton w Hertfordshire, ma pięć córek i dość nieokrzesaną żonę. Jego majątek może być przekazany jedynie w linii męskiej. A tu przecież pięć córek! Wskutek tego, po jego śmierci rodzina może całkowicie zubożeć. Majątek miał bowiem odziedziczyć daleki kuzyn, pan Collins. Jedyny ratunek jest w tym, żeby choć jedna z pociech poślubiła dobrą partię i w ten sposób swoją pozycją mogła wspierać pozostałe siostry. Inny pomysł zakłada poślubienie przez jedną z sióstr samego pana Collinsa. Przybycie pana Bingleya, bogatego kawalera, który dzierżawi sąsiednią posiadłość w Netherfield, daje nadzieję Pani Bennett, że jedna z jej córek może zawrzeć korzystne małżeństwo. Na przyjęciu w Netherfield państwo Bennett oraz ich córki zostają przedstawione panu Bingley’owi, jego siostrze oraz jego najlepszemu przyjacielowi panu Darcy. Pan Bingley od początku jest pod urokiem Jane. Pan Darcy, znacznie  bogatszy od pana Bingleya, jest jednak wyniosły i powściągliwy. W dodatku odmawia tańca z Elżbietą, drugą córką Benneta, która jest tym głęboko urażona. Mimo wszystko pan Darcy potajemnie zaczyna fascynować się osobą Lizzy, docenia jej dowcip i szczerość.

Tak mniej więcej zaczyna się opowieść, którą właściwe wszyscy dobrze znamy. Zresztą fabuła została dokładnie przeanalizowana, skrytykowana i skomentowana przez tysiące czytelników. Warto jednak jeszcze raz odnotować przebiegły humor Jane Austen, dowcipne obserwacje, unikalne spojrzenie na angielskie społeczeństwo i głębsze zrozumienie moralności bohaterów. W dodatku styl pisania jest nieskazitelny. Bohaterowie są wyraziści i mają osobowości. Lizzy jest żywa, ciekawa, pewna siebie, szczera, ale oczywiście nie jest przez to idealna. Z kolei jej siostra Jane jest spokojna, cicha, uległa, dobrotliwa i skromna. Idealnie pasuje do pana Bingleya. Darcy wewnętrznie mierzy się z burzą emocji, bowiem zakochał się w osobie niżej położonej społecznie od niego. Pod zewnętrzną maską dumnego arystokraty, skrywa się jednak wrażliwa i nierozumiana przez otoczenie dusza. Elżbieta pozbywa się swoich uprzedzeń, a Darcy traci swoją dumę. W charakterystykach innych bohaterów występuje też próżność, duma, pycha, buta.

Jane Austen wierzy tylko w prawdziwą miłość. Dopiero taka może zwyciężyć i pokonać wszystkie przeciwności. Nie interesuje się jednak miłością ulotną, opartą jedynie na pożądaniu. Przedstawia związki budowane na silnym uczuciu, które stanowią bazę do trwałych romantycznych uniesień, przywiązania i szacunku. U Jane Austen granice wyznaczone przez klasy społeczne przekracza także inteligencja. Miłość jest realna wszędzie, w każdym środowisku i powinna urzeczywistniana być bez żadnych przeszkód. Wspaniała i ponadczasowa powieść. Dzięki niej pokochałam romanse. Nigdy się nią nie znudzę. 

p.s. odnotowuję oczywiście, że grafika nie pasuje do epoki wydania.

 

 

Jane Austen, Duma i uprzedzenie, wydawnictwo MG, wydanie 2022, tłumaczenie: Anna Przedpełska-Trzeciakowska, okładka twarda, stron 336.

Przegląd Humanistyczny - temat wydania Jane Austen.

Rok 2019, Tom 63, Nr 2 (465)

 Redaktor naukowy: Ewa Paczoska 

Temat wydania: Jane Austen  

 

 Spis treści: 

 

można powiększyć

źródło: Przegląd Humanistyczny

***

Mała prośba:

Jeżeli posiadacie wersję papierową (chcecie się pozbyć) albo wiedzę, gdzie można zakupić - proszę  o kontakt.

31.12.2019 - Kupiłam jednak w e-booku :) 

Carolyn V. Murray, Wakacje nad morzem. Historia miłosna Jane Austen.

Wakacje nad morzem. Historia miłosna Jane Austen autorstwa Carolyn V. Murray, to całkiem niezłe literackie wyobrażenie na temat miłosnych perypetii Jane Austen. Autorka szukała inspiracji w biografii pisarki i na podstawie znanych faktów, wnioskowania i dopowiedzenia, postanowiła napisać powieść o miłosnych rozterkach Jane Austen, która miała spędzić lato w nadmorskiej miejscowości Sidmouth. Tam miała poznać porucznika Fredericka Barnesa i nawiązać intensywny romans. Autorka rozwinęła biograficzny wątek Jane Austen, która w wieku około dwudziestu pięciu lat miała poznać nad morzem mężczyznę, o którym nic nie wiadomo. Anna Przedpełska - Trzeciakowska w biografii zatytułowanej Jane Austen i jej racjonalne romanse pisze:

Właśnie w tym okresie skromnych, ale wciąż jeszcze beztroskich wojaży z siostra i rodzicami miało miejsce spotkanie, o którym pozostało ulotne, ale interesujące wspomnienie zanotowane po latach przez młodszą córkę Jamesa, Caroline. Otóż na długo po śmierci ciotki dowiedziała się od Cassandry, że podczas jednego z pobytów w nadmorskim kąpielisku Jane poznała interesującego mężczyznę, który bardzo jej się spodobał – z wzajemnością. Znajomość trwała kilka tygodni i miała być kontynuowana podczas następnych wakacji, a mężczyzna sprawiał wrażenie poważnie zainteresowanego Jane. Niestety, wkrótce obie panie dowiedziały się o jego śmierci. Byłby to więc może cień jakiegoś ostatniego romantycznego przeżycia Jane, czegoś ulotnego, niesprecyzowanego i tragicznego. Nic bliżej o sprawie nie wiemy, ale jej legenda była przekazywana w rodzinie z pokolenia na pokolenie. (s. 206)

Carolyn V. Murray przedstawia rodzinną rzeczywistość Jane między innymi: ojca duchownego i matce; braci, którzy robią kariery w marynarce (Charles i Frank), kolejnym bracie – Edwardzie - adoptowanym przez Knight’ów; bracie Jamesie, który został duchownym i jego żonie Mary Lloyd; siostrze Cassandrze, która straciła narzeczonego ponad rok temu, a nadal jest w żałobie; przyjaciółce Marthą Lloyd.  Jane jest córką duchownego ze słabymi perspektywami na zamążpójście. Chce wyjść za mąż, mieć dzieci (aczkolwiek nie od razu przedszkole) i własny dom. W pewnym momencie, gdy spotyka ją rozczarowanie w związku z Tomem Lefroy’em,  jest już pogodzona ze staropanieństwem. Porucznik poznaje ją od prawdziwej strony. Jane nikogo przed nim nie udaje i zdolna jest do ciętych ripost. Wiadomo, że kto się czubi, ten się lubi. 

Styl autorki jest płynny, lekki i nacechowany dowcipem, ale takim charakterystycznym dla powieści Jane Austen. Autorka charakteryzuje osobowość Jane Austen na podstawie jej książek. Czytelnikowi znane wydają się więc zachowania Jane i interakcje. Młoda kobieta jest pełna życia i energii, wytrwała i sprytna. W opowieść wplecione są fragmenty związane głownie z Rozważną i Romantyczną. Autorka powieści śmiało pokazuje jak mogła wyglądać i zmieniać się praca Jane nad powieścią w zależności od jej perypetii życiowych. 

To dobra, przyjemna w odbiorze i udana wersja na temat miłosnego życia Jane Austen, która jak wiadomo nigdy nie wyszła za mąż. 

Carolyn V. Murray, Wakacje nad morzem. Historia miłosna Jane Austen, wydawnictwo Nasza Księgarnia, wydanie 2016, tytuł oryginalny: Jane by the Sea. Jane Austen'a Love Story,  tłumaczenie: Anna Nowak, oprawa miękka, stron 256.

http://www.carolynvmurray.com/

Anna Przedpełska - Trzeciakowska, Jane Austen i jej racjonalne romanse.

Jane Austen i jej racjonalne romanse autorstwa Anny Przedpełskiej – Trzeciakowskiej to książka, która czytałam z zachłannością, ale którą też delektowałam się, ciągle wracając do przeczytanych fragmentów. Po przeczytaniu biografii Jane zatytułowanej Niezłomne serce i napisanej przez Valerie Grosvenor Myer, którą czytało mi się niezbyt dobrze, już wiem, że Anna Przedpełska – Trzeciakowska jest nie tylko wspaniałą tłumaczką, ale również rzetelnie, zajmująco i z odpowiedzialnością badacza potrafi doskonale opowiedzieć o życiu Jane Austen. Zresztą o zaletach tłumaczki dowiedziałam się wiele lat temu przy okazji lektury Na plebanii w Haworth poświęconej siostrom Brontë. 

Skupmy się tym razem na biografii Jane Austen. Autorka nie zbierała jedynie suchych danych i faktów do biografii, bo przez wiele lat skupiała się przede wszystkim na tłumaczeniu powieści Jane. W książce niejednokrotnie pisze o swoim zdobytym doświadczeniu, tym, co przysparzało jej kłopotów, a co dostarczało wiele satysfakcji i zadowolenia. Biografia staje się czytelnikowi znacznie bliższa, niż inne książki z tego gatunku, ponieważ Anna Przedpełska – Trzeciakowska pisze od siebie, korzysta z osobistego spojrzenia na dzieła Jane, dokonuje własnych interpretacji, pokazuje konteksty literackie i zdradza, do jakich wniosków doszła na przestrzeni lat. Opowiada między innymi o jej rozdrażnieniu spowodowanym tłumaczeniem tytułu Rozważna i romantyczna i analizuje to, co Jane Austen rozumiała pod słowami Sens and Sensibility. 

Nie jest to więc sucha, naukowa biografia, lecz swego rodzaju reportaż czy felieton. Nie skupia się przy tym jedynie na życiu Austen i jej rodziny, ale znakomicie pokazuje ówczesne tło kulturalne, społeczne, gospodarcze czy polityczne. Skrupulatnie odtwarza plebanię w Steventon, dom w Chawton, ówczesny wygląd Bath, Londynu czy innych miejsc odwiedzanych przez Jane Austen. Dokładnie opisuje skąd Jane czerpała wiadomości, jakie książki czytała i kto stał się dla niej mentorem. Podkreśla jej skłonność do drwiny i kierowania się prawdą oraz pokazuje źródła cenionych przez Jane wartości.

Autorka zwraca uwagę na sytuację kobiet na przełomie XVIII i XIX wieku oraz bierze pod uwagę zachodzące zmiany. Kobieta mimo, że ma silną pozycję w rodzinie, pozbawiona jest jakikolwiek praw. Rozwód z mężem musiał być poprzedzony skandalem, a ten był przyczyną równoznacznego wykluczenia kobiety ze społeczeństwa. Anna Przedpełska – Trzeciakowska podsuwa także czytelnikowi intrygujące pytania, by następnie na drodze analizy znaleźć na nie odpowiedzi, nie budzących żadnych zastrzeżeń. Do tej pory nie zastanawiałam się nad tym, dlaczego Lidia Bennet z Dumy i uprzedzenia została potraktowana łagodniej niż piętnaście lat później Maria Rushworth z Mansfield Park. Postępek Lidii zostaje zatuszowany, „błąd” odpowiednio załatany, zaś Maria musi zapłacić za swój haniebny czyn, a czytelnik musi zyskać świadomość, że jej wina zasługuje na karę. Autorka skrzętnie też tłumaczy, że dżentelmen oznacza coś więcej niż tylko urodzenie, majątek i maniery; a ład to w istocie moralność wyrażająca się, na co dzień w obyczaju. Dokonuje interpretacji powieści począwszy od miejsc akcji, poprzez budowę danej fabuły, aż po charakterystyki bohaterów. Jasno pokazuje istotę problemu każdej z napisanej przez Jane powieści, jej skłonność do operowania przeciwieństwami, wrażliwość, wiarę w zasady, miłość, (bo przecież każdy z romansów mógł się źle skończyć) i to, w jaki sposób przenosiła elementy ze swojego życia oraz zaznacza, dlaczego wszystkie swoje opowieści ulokowała w Anglii rolniczej, dostatniej i stabilnej.

Oprócz tego dokładnie poznajemy losy rodziców, rodzeństwa Jane, jej krewnych i przyjaciół. Anna Przedpełska – Trzeciakowska podkreśla, że Austenowie byli ze sobą bardzo związani, a ich relacje były ciepłe i przyjacielskie. Jasno przy tym określone są poszczególne związki i pokrewieństwa, bowiem rodzina Austen jest dość liczna. Śluby, daty narodzin dzieci, daty śmierci, przeprowadzek, daty zawierania zaręczyn i ich zrywania, przyjazdów i wyjazdów – wszystko jest sumiennie odnotowane. Wnikamy dość głęboko w życie prywatne Jane i jej rodziny.

Styl Anny Przedpełskiej – Trzeciakowskiej zauroczy każdego czytającego. Charakteryzuje go płynność, subtelność, lekkość i naturalność. Autorka konstruuje ciepłą, biograficzną opowieść o  Jane Austen, która staje się pasjonującą lekturą. Jestem pewna, że jeszcze niejednokrotnie wrócę do tej książki.

Anna Przedpełska - Trzeciakowska, Jane Austen i jej racjonalne romanse, wydawnictwo W.A.B., wydanie 2014, seria: Fortuna i Fatum, okładka twarda, stron 364.