Radża as-Sania, Dziewczyny z Rijadu.

Wydawnictwo Smak Słowa

grudzień 2010

Seria: Seria z przyprawami
wydanie pierwsze

Tłumaczenie: Lehr Eryka

 Isbn: 978-83-62122-02-8 

Seria: Seria z przyprawami

stron: 280

Przyznam się szczerze, że sceptyczne przed czytaniem podchodziłam do zapowiedzi książki typu: „Dziewczyny z Rijadu napisane są w takim brawurowym stylu, że śmiało można je nazwać saudyjskim „Seksem w wielkim mieście!” Glamour. Takie wskazówki czasami odstraszają zamiast kusić. A tu proszę, zaznałam rozczarowanie w sensie pozytywnym. Jak książkę zaczęłam czytać, tak czytałam w najlepsze do środka błogiej nocy. Byłam zachwycona zarówno historią jak i lekkością pióra autorki.

Pewna, anonimowa młoda kobieta, z premedytacją zakłada listę mailingową docierając do wszystkich serwerów w Arabii Saudyjskiej. Co piątek zasiada przed komputerem i po wstępie skierowanym do czytelników maili, pełnych trafionych ripost, opowiada w odcinkach historię czterech przyjaciółek: Gamry, Lamis, Sadim, Michelle. Oczywiście nie przyznaje się, kim jest. Z tygodnia na tydzień grono czytających stale się powiększa, a treść maili staje się tematem dyskusji w całej Arabii Saudyjskiej. Kwestia maili poruszona została również na łamach gazet, zaciekawiła reżyserów i producentów filmowych. Mimo to autorka maili twardo trwa przy swoim postanowieniu, że nigdy się nie ujawni, a sama żywo również bierze udział w toczonych się dyskusjach. Co tak poruszyło społeczeństwo saudyjskie? Dlaczego autorka z jednej strony jest potępiana, lecz z drugiej jej czyn jest chwalony?

Radża as - Sani opowiada o miłości w sposób niezwykły. Analizuje sposób zawierania małżeństw, koneksje rodzinne, pozycję kobiety w społeczeństwie. Prawdziwa miłość nie ma racji bytu. Liczy się tradycja i wola rodziców. Dlatego też zarówno Sadim jak i Michelle cierpią, dlatego też powstają liczne wiersze i piosenki o straconej miłości, tęsknocie, niespełnieniu, które autorka niejednokrotnie przytacza. Autorka zwraca uwagę na to, że większość związków nie ma nic wspólnego wspólnego prawdziwym małżeństwem. W taki związek uwikłana jest Gamra. Jej mąż Raszid został zmuszony do małżeństwa z nią przez rodziców, mimo że od lat żył w Stanach w związku z kochającą kobietą. Nie akceptuje Gamry ani jako żony ani jako kochanki, a po roku odsyła ją do Rijadu i przysyła papiery rozwodowe, pomimo tego, że ta spodziewa się dziecka. Pozycja rozwódki w świcie arabskim nie należy jednak do najlepszych. Kobieta jest kontrolowana przez rodzinę, a o kolejnych małżeństwach również decyduje rodzina. W tym świecie nieakceptowany jest również homoseksualizm czy nawet święto walentynek. Zakazane jest wręczanie przez chłopców czerwonych róż dziewczynom. Kobieta nosi abaję i hidżab, a w obecności mężczyzn powinna zasłaniać odsłonięte części ciała. Na przyjęciach weselnych mężczyźni i kobiety bawią się oddzielnie. Nie wolno też spotykać się w kawiarniach na randkach, tego pilnuje specjalna policja. Na studiach zajęcia odbywały się oddzielnie dla kobiet i mężczyzn, podobnie jak praktyki np. w szpitalu. Jedyną pociechą były westchnienia i spojrzenia na korytarzach. Michelle spotyka się z Fajsalem potajemnie u zaprzyjaźnionej kobiety. Jedynym wytchnieniem i pewną wolnością były zagraniczne wyjazdy.

Opowiedziana historia szokuje i zaskakuje. Nasze bohaterki to silne osobowości, tak łatwo nierezygnujące i niepoddające się rozpaczy, która rozdziera duszę. Mimo, że wywodzą się z warstwy dobrze sytuowanej, dbają o wykształcenie i swoją samodzielność, to nie mogą pozwolić sobie na okazanie oznaki nieposłuszeństwa rodzicielskiej woli. Każda z nich ma inną historię, która porusza serce. Żyją, bowiem w społeczeństwie skrajnie konserwatywnym, gdzie wielką rolę odgrywa tradycja i zakazy. To historia o kobietach, opowiedziana przez kobietę, ale nie tylko z przeznaczeniem dla kobiet.

Mahfuz Nadżib, Hamida z zaułka Midakk.

Wydawnictwo Smak Słowa

Seria: KONTYNENTY

Tłumacz: Jolanta Kozłowska

Wydawca: SAW Smak Słowa

Ilość stron: 272

Oprawa: Twarda

Format: 15.0x21.0cm

ISBN: 9788362122080

Tak wychwalana powieść egipskiego laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1988, może czytelnika rzeczywiście zainteresować. Mamy lata 40. XX wieku. Tytułowa Hamida to dziewczyna, która z przybraną matką mieszka w ciasnym zaułku Midakk w Kairze. Jest to wąska uliczka na uboczu wielkomiejskiego życia, z dwoma sklepami, zakładem fryzjerskim, kawiarnią, miejsce, gdzie mieszkający tu ludzie dobrze się znają, a tocząca się wojna jest jedynie tematem rozmów. Poznajemy między innymi właściciela zakładu fryzjerskiego, byłego nauczyciela, żonę znęcającą się nad mężem piekarzem, właściciela restauracji i ojca sześciorga dzieci, który miał słabość do chłopców, bogacza czy pseudolekarza samouka. Wszyscy mają oni swoje większe lub mniejsze smutki, w większości szukają rad i pocieszenia u sąsiadów. I tak starsza wiekiem wdowa Sanjja pragnąc powtórnie wyjść za mąż za młodego mężczyznę, szuka pomocy u swatki Umm Hamidy, która wierzy w swoje moce łączenia par. Wśród tych wszystkich mieszkańców zaułka poznajemy piękność. Hamida jest dziewczyną prostą i bardzo naiwną, dla której liczą się przede wszystkim pieniądze. Marzy o tym, aby wyrwać się z „zaułka nicości, ludzi, którzy nic nie znaczą” (s.33). Ma cięty język, lekceważy napomnienia bliskich, jest krnąbrna, nie chce przestrzegać obowiązujących zasad i gotowa jest przeciwko nim wystąpić. Na swoje nieszczęście zakochał się w niej Abbas al - Helu, który postanowił specjalnie dla niej opuścić zaułek, aby służąc w wojsku dorobić się majątku. Hamida widząc w tym być może w przyszłości spełnienie swoich pragnień, zostaje jego narzeczoną. Wkrótce jednak przed przebiegłą i chciwą dziewczyną będzie szansa wydostania się z zaułka. Jednak czy droga, jaką wybierze będzie tą, o której zawsze marzyła? Czy młody fryzjer Abbas zapomni o Hamidze?

Książka, która otwiera przed czytelnikiem świat mieszkańców ciasnego i małego zaułka Midakk. Poznajemy nie tylko perypetie Hamidy, ale również barwne postacie innych lokatorów tego miejsca. Świetnie zarysowana historia ukazuje nam różne odcienie emocji: miłość, namiętność, zazdrość, cierpliwość i cierpienie. Autor w prosty sposób ukazał życie codzienne toczące się w Kairze w latach 40. Poznajemy kulturę, obowiązujące normy w życiu i w ubiorze oraz zwyczaje. Bardzo ciekawa pozycja. Warto zaznaczyć, że książka powstała w roku 1947.

At-Tajjib Salih, Sezon migracji na Północ.

Wydawnictwo Smak Słowa

Przekład: Jacek Stępiński

Stron: 136

seria: Kontynenty

Oprawa: twarda

Wydawca: Smak Słowa

ISBN 978-83-62122-04-2

Książka, która może na pewno wzbudzać emocje w środowisku arabskim. Po raz pierwszy powieść ukazała się w roku 1966 i szybko została uznana za utwór pornograficzny i bluźnierczy. To opowieść o zderzeniu się dwóch różnych światów: cywilizowanej „Północy” z zacofanym „Południem”. Po siedmiu latach studiów w Londynie młody mężczyzna wraca do swojej rodzinnej wioski. Poznaje nowego jej mieszkańca tajemniczego Mustafy Sa’ida, męża Hosny i ojca dwóch chłopców. Po paru spotkaniach Mustafa opowiada historię swojego życia. Jako młody chłopak trafił do szkoły i tu został odkryty jego talent do zdobywania wiedzy. Szybko ukończył szkołę podstawową, a następnie przez władze kolonizatorów został wysłany do Kairu, gdzie mieszkał z angielskim małżeństwem. Uzdolniony pozyskał kolejne stypendium i tak trafił na studia do Londynu. Tu staje się bożyszczem kobiet, które zafascynowane były pięknym, ciemnoskórym mężczyzną, pełnym zmysłowości i namiętności, który nie miał zahamowań. Mustafa Sa’id zdobywać, rozkochiwać w sobie kruche istoty, a następnie porzucać zarówno panny jak i mężatki. W ten sposób doprowadził do samobójczej śmierci kilka kobiet. Mimo to jego serce zapłonie do jednej z angielek na dłużej.

Narrator powoli odkrywa przed czytelnikiem elementy historii Mustafy Sa’ida. Nawet po jego zaginięciu lub jak wszyscy sądzili – śmierci, interesuje się jego życiem, tym, dlaczego Mustafa postanowił wrócić na Południe, przeprowadza rozmowy z ludźmi, którzy go znali. Kluczem do poznania Mustafy jest również zamknięty pokój w jego domu. Mustafa Sa’id zostawia pod opieką poznanego mężczyzny swoją żonę i synów, co jednak nie uchroni Hosnę przed tragedią. Nie będę tu zdradzać jednak wszystkiego.

Poznajemy tu opisy życia codziennego na sudańskiej prowincji. Mieszkańcy małej wioski czują się opuszczeni przez władze, narzekają na korupcje, brak szkół i szpitali. Mimo to ludzie interesują się życiem prywatnym innych, lubią wszelkiego rodzaju plotki, spotkania w większym gronie przy alkoholu. To świat, w którym kobieta jest zależna od swojego męża, ojca czy brata. W nim szanuje się ludzi starszych, którzy obdarzeni są życiowym doświadczeniem i mądrością. To również książka, mówiąca o sile niszczycielskiej władzy kolonizatorów, za którą mimo wszystko w niepodległym kraju ludzie starsi tęsknili i którą wspominali z nostalgią.

Polecam gorąco!

***

At-Tajjib Salih (1929-2009) to jeden z najbardziej znanych pisarzy sudańskich na świecie. Studiował w Chartumie i w Londynie, pracował w radiu i telewizji, pisał także felietony do prasy. Sławę zdobył powieścią „Sezon migracji na Północ” (1966), która w 2001 roku została uznana przez Akademię Literatury Arabskiej w Dam...aszku za najważniejszą powieść arabską XX wieku. Mimo olbrzymiego zainteresowania powieścią na świecie (przetłumaczono ją na ponad 20 języków) w Egipcie umieszczono ją na indeksie i objęto zakazem druku na prawie 30 lat (utwór uznano za bluźnierczy i pornograficzny); w krajach Zatoki Perskiej i w Sudanie zakaz nadal obowiązuje. (źródło)

Utracony honor

Utracony honor
- Miłość i śmierć we współczesnej Jordanii -
Norma Khouri

Wydawnictwo Albatros

Książkę tak przeżyłam, że dziś miałam jakieś koszmary senne. Dopiero po przeczytaniu takiej lektury człowiek zdaje sobie sprawę, jakie ma szczęście, że urodził się w cywilizowanym kraju kręgu kultury europejskiej. Nie wiem czy opisana historia tak do końca jest autentyczna, bo Khouri zarzucono fałszerstwo literackie. Faktem jest, że to krzyk kobiety domagający się praw i poszanowania dla swojej płci w rodzinnym kraju – Jordanii. Autorka zwraca uwagę na dyskryminację kobiet w świecie arabskim, gdzie mężczyzna jest panem, traktuje kobietę jak rzecz (dosłownie), jak służącą, a nawet ma prawo zabić ją w obronie swojego „utraconego honoru”. Poprzez historię Dalii i Michaela dowiadujemy się, że miłość między muzułmanką a katolikiem jest zakazana.

Przyjaciółki, Dalia - muzułmanka i Norma - katoliczka, chcąc wyzwolić się spod kontroli rodziny założyły salon kosmetyczny. Co prawda prawie na każdym kroku pilnował je brat Dalii –Muhammad. Tutaj Dalia poznała mężczyznę, katolika, w którym z wzajemnością się zakochała. Dzięki pomocy Normy i siostry Michalea dochodziło do wielokrotnych spotkań. Dwudziestopięcioletnie kobiety spiskowały przed ojcami i braćmi, jak wydostać się z domu, jak spotkać się z siostrą Michaela –Dżahan i nim samym, jak wyjechać na piknik. Nam wydaje się to wręcz nienormalne. Ale to arabskie kobiety mają zakazane nawet rozmawiać z obcym mężczyzną. W końcu spisek został odkryty przez brata Dalii. Została zamordowana przez ojca w obecności braci i matki. Wstrząsająca jest reakcja środowisk policyjnych, sądowych przyzwalająca na przemoc i zbrodnie w stosunku do kobiet. Oczywiście mężczyzna nie ponosi właściwie żadnej kary za morderstwo w imię honoru.

Prawo jordańskie zawiera konkretny przepis, Art. 340, który stanowi, że „ten, kto odkryje swoją żonę lub jedną ze swych żeńskich krewnych popełniającą cudzołóstwo z innym, i zabije lub rani jedno z nich lub oboje, jest zwolniony z jakiejkolwiek kary”. Następnie dodaje, że „ten, kto odkryje swoją żonę lub jedną ze swoich żeńskich wstępnych lub zstępnych krewnych w nieprawym łożu z innym, i zabije lub rani jedno z nich lub oboje, korzysta ze złagodzenia kary". Art. 6 gwarantuje prawa wszystkim obywatelom Jordanii, bez względu na płeć. Pierwszy z nich jest prawie zawsze używany wraz z Art. 98, który mówi, że jeżeli ktoś zostaje zabity w „ataku furii”, stosuje się złagodzony wyrok. Kobieta, często oskarżona o cudzołóstwo, po sekcji medycznej, okazuje się zawsze zazwyczaj dziewicą. Autorka przytacza zbrodnie, których tu nie będę wymieniać.

Warto przeczytać.