Wendy Holden, Wallis Simpson. Księżna.

 

Księżna to powieść z gatunku fikcji historycznych, napisana przez Wendy Holden, brytyjską pisarkę mieszkającą na północy Anglii. Tym razem bohaterką jest Amerykanka Wallis Simpson (1896-1986), dwukrotna rozwódka, która była kochanką księcia Walii, a potem króla Edwarda VIII, a następnie po jego abdykacji została jego żoną w 1937 r. 

Akcja książki rozgrywa się w dwóch różnych okresach. Częściowo historia jest opowiedziana z punktu widzenia księżnej Windsoru (oficjalnie tytuł nigdy nie był jej nadany), kiedy wiezie do Londynu w 1972 r. ciało zmarłego księcia Windsoru. Warto wspomnieć od razu, że po śmierci Edwarda odziedziczyła po nim cały jego majątek o wartości ok. 3 mln funtów. Większość opowieści cechuje jednak narracja księżnej począwszy od roku 1928, kiedy z drugim mężem Ernestem przeprowadza się do Londynu. Jej życie jest dalekie jednak od poczucia szczęścia. Wallis czuje rozgoryczenie, okrutnie się nudzi, czytuje plotkarskie magazyny, narzeka na męża i desperacko próbuje znaleźć drogę do wyższej klasy społecznej. Luksus, władza, ekstrawagancja i bogactwo robią ogromne wrażenie na Wallis.

Wszystko ulega jednak zmianie, gdy Edward, znany rodzinie i przyjaciołom jako Dawid, spotyka Wallis na przyjęciu i obydwoje szybko znajdują nić porozumienia. Związek przyspiesza, gdy aktualna wówczas partnerka Dawida, Thelma Furness, zostaje wezwana przez rodzinę do powrotu. Przed wyjazdem Thelma prosi Wallis, aby dotrzymała towarzystwa łatwo rozpraszającemu się Dawidowi, aby ten nie wpadł w ramiona innej kobiety. Ironia losu, prawda? Oczywiście w  miarę upływu czasu przyjaźń przeradza się w miłość. Wallis wie, że zabawa nie może trwać wiecznie. Książę będzie musiał się przecież ożenić, a ona wróci do Ernesta. Nagła śmierć Jerzego V prowadzi nieuchronnie do nowej koronacji – Dawid to już Edward VIII. Ku jej zdumieniu i zaskoczeniu król postanawia, że nigdy się z nią nie rozstanie. Wówczas miłosna bajka zmienia się w koszmar, bowiem  rodzina królewska widzi w niej wroga, a Ernest stawia ultimatum.

W historii utarło się, że Wallis Simpson była ambitna, próżna i bezwzględna w dążeniu do celu. Holden uświadamia czytelnikowi, że być może rzeczywiście tak było, ale pokazuje też, że życie księżnej wcale nie należało do łatwych. W przeszłości popełniała błędy, które trudno było naprawić zwłaszcza w obserwującej ją opinii publicznej. Autorka wskazuje na elementy wpływające na ów dyskomfort funkcjonowania, co wpływa na emocjonalne podejście do powieści odbiorcy. Czytelnik odczuwa względem księżnej współczucie. Autorka starała się, aby czytający polubił bohaterkę, ale Wallis nie zachowywała się wcale przyjaźnie. Została tu otoczona postaciami kobiecymi, które były momentami odrażające, głupie, snobistyczne i żądne pieniędzy. Holden wnikając w umysł Wallis Simpson pozwala się jej bronić przed tym, co zostało zapisane na kartach historii. Moim zdaniem Wallis Simpson była oportunistką i godne jest uwagi pytanie, czy kiedykolwiek naprawdę kochała Edwarda, czy chodziło tylko o jej egoizm.

Powieść napisana z opisową i barwną narracją, choć momentami z melodramatycznymi dialogami. Autorka zwraca uwagę bowiem na ówczesne stroje, biżuterię, wystrój domów i charakteryzuje życie uprzywilejowanej warstwy angielskiego społeczeństwa. To ciekawa historia i dobrze napisana, ale pamiętać trzeba, że mimo, że autorka trzyma się faktów historycznych, to powieść jest nadal fikcją historyczną. Polecam wszystkim, którzy lubią beletrystykę biograficzną i książki związane z brytyjską rodziną królewską.

 

 

Wendy Holden, Wallis Simpson. Księżna, wydawnictwo HarperCollins Polska, wydanie 2023, tytuł oryg.: The Duchess, tłumaczenie, cykl: Royal Outsiders #2, okładka miękka, stron 480.

Wendy Holden, Królewska guwernantka.

 

Wendy Holden napisała powieść o Windsorach dzięki przeczytaniu autobiografii Marion Crawford „Małe księżniczki”, która opisuje szesnaście lat jakie spędziła w służbie królewskiej rodziny. Autorka powieści zainteresowała się bardziej losami królewskiej guwernantki, ale okazało się, że materiałów źródłowych i wzmianek w publikacjach naukowych jest bardzo mało. Tak jakby chciano o niej zapomnieć i wymazać z kart historii. Uważano bowiem, że popełniła błąd pisząc książkę. 

 

Wendy Holden postanowiła mimo wszystko napisać powieść, którą otwiera i zamyka na kilku stronach dotyczących lipca 1987 roku. Cała historia rozpoczyna się jednak w okresie dwudziestolecia międzywojennego, gdy dwudziestodwuletnia Marion Crawford otrzymuje posadę guwernantki księżniczek: Elizabeth i Margaret Rose. Crawford pierwotnie planowała pracować w dzielnicach biedoty. Chciała się uczyć i pomagać potrzebującym, a nie wychodzić za mąż. Tymczasem, po rozczarowaniu pseudosocjalistą Valentinem, nieoczekiwanie przyjęła zupełnie nową zaproponowaną jej rolę i podejmuje się edukacji księżniczek. Próbny miesiąc przekształcił się w długotrwały okres, bowiem Crawford była obecna na dworze królewskim do ślubu Elizabeth. Autorka ukazuje pewne elementy związane z takimi wydarzeniami jak: śmierć króla Jerzego V, okres koronacji i abdykacji Edwarda VIII, koronacji Jerzego VII oraz czasy wojny i bezpośrednio powojenne.

Marion (otrzymała przydomek Crawfie) poznaje blaski i cienie królewskiego życia, łamie królewskie protokoły zabierając księżniczki w miejsca, w których nie powinny się pojawić, bowiem groziły im niebezpieczeństwa (np. pociąg, basen, zakupy), a przy dobrej pogodzie prowadziła lekcje w ogrodzie. Trudno jej było jednak uzyskać stosowne pozwolenia od ciągle zajętych księżnej i księcia. Przy okazji mieszka w różnych miejscach np: Royal Lodge, dom Yorków przy Piccadilly w Londynie, Balmoral w Szkocji, Kensington, Buckingham.

To zupełne inne spojrzenie na rodzinę królewską, Marion jest czarującą postacią, pewną siebie, odważną, odporną na przeciwności, która dokonuje wielu osobistych poświęceń, by opiekować się swoimi podopiecznymi. Jest jednak nadal pełna wątpliwości, wielokrotnie narzeka i jest sfrustrowana. Wypełniając rolę królewskiej guwernantki rezygnuje ze swoich ideałów, ale postanawia w pewnym stopniu pokazać dziewczynkom jak wygląda normalne życie. Autorka pokazuje jej relacje z dziećmi, interakcje z członkami rodziny królewskiej i innymi pracownikami. Obowiązek wobec rodziny królewskiej odbywa się kosztem tego, że Marion nie może żyć na swoich warunkach i dokonywać swobodnie wyborów.

Książka skupia się na losach Marion jako guwernantki wychowującej księżniczki, ale wiadomo, że dzieci nie pozostają dziećmi na zawsze. Dorastają, oddalają się, stają się inne w kontaktach. Autorka porusza także i te sprawy. Królewska guwernantka to wnikliwa, przyjemna, ale gorzka lektura.

 

 

Wendy Holden, Królewska guwernantka, HarperCollins Polska, wydanie 2023, tytuł oryg.: The Governess, tłumaczenie: Alina Patkowska, cykl: Royal Outsiders #1, oprawa miękka, stron 544.

Andrew Marr, Prawdziwa królowa. Elżbieta II jakiej nie znamy.

Moim zdaniem jest to naprawdę rzetelnie napisana biografia brytyjskiej monarchini. Andrew Marr dokonał czegoś, co rzadko się udaje, gdy mamy do czynienia z biografią żyjącej osoby, a tu w dodatku jeszcze mamy głowę koronowaną. Ukazał życie Elżbiety II na tle zajmujących biogramów innych osób, zachodzących zmian politycznych i obyczajowych, a nawet takich elementów jak dokonanie zmian nazwy dynastii z Sachen- Coburg- Gotha na Windsor.  W ten sposób czytelnik dostał jasny obraz Elżbiety II i może zrozumieć jej zajmowane postawy, osądy, jeżeli takie wygłasza, stanowiska. Nie mamy tu układu chronologicznego, treść przyjmuje, bowiem formę tematycznych rozważań mieszczących się w obrębie życia Elżbiety: jej wychowania, młodości, miłości, racji stanu, zajmowanej funkcji i związanych z nią obowiązków. 

Jedno jest pewne: nie jest łatwo być królową. Co prawda Elżbieta II była przygotowywana do pełnienia tej zaszczytnej roli już od dzieciństwa przez swego ojca Jerzego VI, który powoli wprowadzał ją w tajniki królewskich obowiązków. Mimo wszystko wieść życie odpowiednio dostosowane, gdzie dzień jest zaplanowany z zegarkiem w ręku i rozparcelowany do granic możliwości, uczestniczyć w przyjęciach, uroczystych kolacjach, rautach, akcjach charytatywnych, otwarciach, akcjach charytatywnych, otwarciach, podróżach będąc rozdzieloną z małymi dziećmi, wymaga moim zdaniem poświęcenia, subordynacji, obowiązku, cierpliwości i daru. Tego ostatniego pozbawiony był Edward VIII, który unikał obowiązków, bawił się, romansował głównie z mężatkami, nie szanował służby, a potem, gdy poznał Wallis, abdykował ku uldze wielu polityków. Jerzy VI, ojciec Elżbiety, przez wiele lat był niedoświadczonym monarchą, który poszukiwał swojej drogi, ale to dzięki niemu rodzina królewska powróciła do dawnych przyzwyczajeń, konserwatywnych polityków arystokratycznych zachowań. Elżbieta w osobie ojca miała, więc dobrego nauczyciela. Marr podkreśla również rolę królowej Elżbiety- matki, która przez większość życia towarzyszyła córce i zmarła w wieku 101 lat. Po za tym szczęśliwe małżeństwo Jerzego VI i Elżbiety było niejako wzorem dla młodziutkiej księżniczki, która zakochała się w Filipie i uparcie trwała przy swoim zdaniem. Jak wiemy zaowocowało to równie szczęśliwym związkiem i przyjściem na świat dzieci. 

Elżbieta II od chwili przejęcia władzy i koronacji była przede wszystkim królową. Nawet w sprawie romansu swojej siostry Małgorzaty, zajęła stanowisko królowej, a nie prywatnie - siostry. Gdy większość członków rodziny królewskiej wikłało się w skandale, Ona zawsze była ostoją rozsądku i rozwagi. Nie oznacza to oczywiście, że Elżbieta II pozbawiona jest cieplejszych uczuć i dowcipu oraz zainteresowań (jest wielbicielką koni). Marr wskazuje jednak, że Elżbieta II, jako królowa nie może zajmować stanowiska żadnej ze stron, nie może tego okazać uśmiechem czy tonem głosu. Jej doradcy zazwyczaj doradzają jej milczenie w kwestii zajmowania stanowiska, mimo, że królowa jest zawsze o wszystkim informowana i ma dostęp do państwowych dokumentów wszelkiego rodzaju.  Musi być neutralna. Jest skromna i jak sama uważa, pełni rolę symbolu, ale warto zauważyć, że istnieje przestrzeń pomiędzy królową Elżbietą II, a kobieta, która przeżywa swoje życie.

Marr opisuje zarówno sprawy osobiste jak i oficjalne Elżbiety II Nawiązuje do królewskich skandali, nieautoryzowanych książek i artykułów traktujących o członkach rodziny królewskiej, pisze o rozwodach, ślubach, pogrzebach czy takich problemach jak sprawa pustego masztu nad pałacem Buckingham, gdy zginęła Diana. 

Andrew Marr dziennikarz BBC, jako rojalista, pokazuje, że bycie królową obecnie to przede wszystkim ciężka praca. Książę Edynburga, a małżonek Elżbiety II – Filip, podkreśla, że nikt nie wybrałby dobrowolnie takiego zajęcia i trybu życia. Niewątpliwie książka jest bardzo ciekawa, a zawarte w niej fotografie wzbogacają dodatkowo treść. Świetnie napisana, szybko się czyta. Jednym słowem: warto.

 

Andrew Marr, Prawdziwa królowa. Elżbieta II jakiej nie znamy, wydawnictwo Marginesy, wrzesień 2012, przekład: Hanna Pawlikowska - Gannon, oprawa twarda, stron 400.