Parę miesięcy
temu czytałam książkę autorstwa Alison Maloney zatytułowaną Pod schodami. Życie codzienne służby domowej w początkach XX w. w Anglii. Pragnąc dowiedzieć się
dokładniejszych danych na temat życia służby natrafiłam na książkę Radosława Poniat.
To zupełnie odmienna lektura od poprzedniej. Ta pierwsza podejmuje temat
swobodnie, a autorka operuje bardziej potocznym językiem. Służba domowa w miastach na ziemiach polskich od połowy XVIII do końca
XIX wieku to z kolei pozycja stricte naukowa, napisana suchym i pozbawionym
jakichkolwiek emocji językiem. Znaleźć tu za to można wszelką analizę w sensie
matematycznym i opisowym, dotyczącą ludzi najmujących się do pracy w innych
domach, która autor skrupulatnie ujmuje we wszelkiego rodzaju wykresy i tabele.
Chodzi tu między innymi rozkładu wieku służących, ich pochodzenia, wyznania,
stanu cywilnego, struktury etnicznej, źródła utrzymania, długości zatrudnienia,
płci, wewnętrznych kategorii służących, liczby służby w gospodarstwach domowych.
Tych rozróżnień i danych jest rzeczywiście bardzo wiele, ale na takiej podstawie
badawczej powstają naukowe prace.
To nie jest
lekka lektura, ale są rozdziały, które nawet i w tym przypadku czyta się z
zainteresowaniem. Ciekawe są cytowane fragmenty z zachowanych źródeł pracodawców
na temat ich służących. Interesujące są niekiedy rozdziały poświęcone bezpośrednio
pracy i życiu codziennemu służących. Odnaleźć można informacje na temat
dziennych obowiązków służby, kategorie służących, wynagrodzenia, relacje z
pracodawcami, przyczyn odejścia ze służby.
Jak przystało
na naukowe wydanie, pozycja została zaopatrzona między innymi w przypisy i w
bibliografię z podziałem na źródła rękopiśmienne i drukowane oraz opracowania i
elektroniczne wydania.
Osobiście odzwyczaiłam
się już chyba od tego rodzaju książek, bo przyznam się, że wielokrotnie ją odkładałam
na bok, a matematyczne dane w ogóle pomijałam. Książka okaże się przydatna
szczególnie tym, którzy zainteresowani są wniknąć głębiej w temat służby
domowej. Czytelników gustujących w literaturze popularnonaukowej Służba domowa w miastach na ziemiach
polskich od połowy XVIII do końca XIX wieku może odstraszyć.
Radosław Poniat, Służba domowa w miastach na ziemiach polskich od połowy XVIII do końca XIX wieku, wydawnictwo DiG, wydanie 2014, oprawa twarda, stron 328.
