Pleban z Wakefieldu to powieść irlandzkiego
pisarza Olivera Goldsmitha (1728–1774) napisana w latach 1761-1762 i opublikowana
w 1766 r. Warto od razu zaznaczyć, że była to jedna z najpopularniejszych i
najczęściej czytanych powieści XVIII w. wśród mieszkańców epoki wiktoriańskiej
.
Zamożny pastor dr Karol Primrose (uroczo - Pierwiosnek) wiedzie idylliczne życie w wiejskiej parafii
wraz z żoną, synem Jerzym, córkami Oliwią i Zofią oraz trójką innych
dzieci. Jednak w dniu ślubu
Jerzego z bogatą Arabelą Wilmot, wikariusz traci wszystkie swoje pieniądze z
powodu pewnego bankructwa. Ślub zostaje więc
odwołany przez roztropnego ojca Arabeli. Jerzy, który kształcił się w
Oksfordzie i jest wystarczająco dorosły, zostaje wysłany do miasta. Reszta
rodziny przenosi się do nowej, skromniejszej parafii leżącej na ziemi Squire
Thornhill. Rodzina dość szybko dowiaduje się o wątpliwej reputacji nowego
gospodarza, ale jednocześnie słyszy pochwały o dobroci kolejnego wywodzącego
się z tej rodziny – sir Williama Thornhilla. Tymczasem biedny i ekscentryczny pan
Burchell, którego spotykają w gospodzie, ratuje Zofię przed utonięciem. Zaczyna
darzyć młodą kobietę uczuciem ku wątpliwościom ambitnej i próżnej jej matki. Z
kolei Oliwia będzie pod urokiem niegodziwego Thornhill, co praktycznie doprowadzić
może do jej zguby. Potem następuje seria przerażających zdarzeń: więzienie,
pożar, porwanie, utrata dobytku, pojedynek. Wszystko jednak dobrze się skończy,
dzięki temu, że na scenie znów pojawi się Pan Burchell.
Po przeczytaniu książki wiedziałam już
dlaczego tak bardzo cieszyła się powodzeniem w erze wiktoriańskiej. Fabuła jest
na przemian komiczna, absurdalna i sentymentalna. Zawiera opisy życia domowego i
relacji panujących w kochającej się rodzinie. Pleban, który jest narratorem
opowieści, to człowiek o łagodnym, wyrozumiałym charakterze, pełen dobroci, kochający
mąż i ojciec sześciorga dzieci. Momentami jest uparty, ale chce żyć zgodnie z
zasadami religijnymi. Rozpoczyna swoją opowieść, opisując czytelnikowi
przyjemności życia na wsi, cechach jego rodziny i jego poglądach na temat
monogamii. Oliwia i Zofia odzwierciedlają dobroduszną naturę ojca.
Niemało jest wtrąceń różnych gatunków
literackich, takich jak wiersze, historie czy kazania, które poszerzają
ograniczone spojrzenie pierwszoosobowego narratora i pełnią rolę baśni
dydaktycznych. Powieść Goldsmitha jest wspominana m.in.: w Middlemarch George'a
Eliota, Emmie Jane Austen, Opowieści o dwóch miastach Charlesa Dickensa,
Frankenstein Mary Shelley, Profesor i Villette Charlotte Brontë, Małych kobietkach Louisy May Alcott oraz Cierpieniach młodego Wertera Johanna Wolfganga von
Goethego. Warto znać klasykę.
Olivier Goldsmith, Pleban z Wakefieldu, wydawnictwo MG, wydanie 2023, tytuł
oryg.: The Vicar of Wakefield, tłumaczenie: Hajota, oprawa twarda, stron 224.
