ZMYSŁ WZROKU, ZMYSŁ SZTUKI. Prywatna historia sztuki Zbigniewa Herberta, cz. I,cz.II, red. J. Ruszar

Gaudium

Książki są zbiorem artykułów i referatów wygłoszonych w Domu Pracy Twórczej w Oborach (listopad 2005 r.), kiedy to spotkali się historycy sztuki, znawcy literatury, architekt, filozof oraz teolog by mówić o esejach Zbigniewa Herberta. Publikacja ta jest sprawozdaniem ze spotkania uczonych podczas Warsztatów Herbertowskich prowadzonych w ramach Warszawskiego Festiwalu Poezji im. Zbigniewa Herberta, którzy prowadzili dyskusje na temat roli zmysłów w twórczości poety oraz jego rozumienia sztuki i preferencji malarskich.

W książkach znalazły się ciekawe artykuły dotyczące analizy rysunków Herberta; jego interpretacji dzieł malarskich i architektury; miłości do twórczości holenderskich mistrzów; nawiązań do świata sztuki w jego wierszach; wartości estetyczne jego twórczości; jego stosunek do twórczości dwudziestowiecznych artystów. Pojawia się również analiza problemów wszystkich zakresu sztuki, jakie pojawiły się wszystkich korespondencji Herberta wszystkich przyjaciółmi, m.in. Henrykiem Elzenbergiem. Prawie we wszystkich artykułach pojawia się motyw zmysłów. Wśród pięciu za najważniejsze Herbert uważał wzrok i dotyk. Poruszona została również kwestia jego recenzji poświęconych wystawom i poszczególnym twórcom, które były najczęściej publikowane w „Twórczości” i „Tygodniku Powszechnym”. Jest dokładnie dokonana analiza esejów Herberta poświęconych sztuce, „rozłożona na części pierwsze”.

Artykuły bardzo ciekawe, pisane naukowym językiem, o którym człowiek w codziennym życiu zapomina. Dodatkowo pierwszy tom zaopatrzony jest w ilustracje pomocne do interpretacji dwóch artykułów poświęconych: pierwszy – rysunkom; drugi – architekturze. Książki odnaleźć można liczne wiersze lub fragmenty wierszy Herberta, a także fragmenty jego esejów. Dodatkowym atutem są przypisy.

Można zatopić się w lekturze. Kto lubi twórczość Herberta, na pewno nie pożałuje.

Philip Marsden, Dom na Kresach.Powrót.

W.A.B.

Bardzo ciepła opowieść oparta na faktach. Książka wciągająca, a w dodatku wydana z interesującą okładką. Bohaterką książki jest niedawno zmarła na emigracji poetka polska, która 17 września 1939 roku, mając siedemnaście lat, z rodzinnego Morynia nad Niemnem, wraz z najbliższą rodziną, przedarła się przez Skandynawię do Anglii. Poznała tam pilota Olgierda Ilińskiego, który w 1943 roku, w trzy tygodnie po ślubie, zginął zestrzelony nad Francją. Po dwóch latach Zofia Ilińska z drugim mężem, amerykańskim eks-dyplomatą, przeniosła się do Kornwalii.

Philip Marsden będąc dzieckiem często spędzał wakacje w Kornwalii, gdzie poznał Zofię, która wraz z mężem prowadziła „Braganzę” – hotel. Zofia opowiadała małemu Filipowi „wspaniałe polskie historie” i rozbudzała w nim ciekawość świata. Kiedy Filip dorósł i stał się sławnym pisarzem, polska emigrantka powierzyła mu zapiski swojej matki Heleny O’Breifne urodzonej w 1898 roku w Płatkowie, w północnej części polskich kresów. Po kilku miłostkach, zdecydowała się poślubić Adama Brońskiego, z którym miała dwoje dzieci. Brytyjczyk postanowił napisać o Polsce i Polakach. Wraz z nim zamieszkała w Mantuszkach, z którego musiała potem uciekać 17 września 1939 roku.

W 1992 roku pisarz odbył wspólnie z panią Zofią sentymentalną podróż na Białoruś, w poszukiwaniu rodzinnego dworku. Spotykają się z ludźmi, którzy pamiętali Brońskich. Dzięki ich opowieściom pani Zofia dowiaduje się o dalszych losach dworku w Mantuszkach i historii najbliższych przyjaciół. Był to jednak powrót bolesny. Dom rodzinny, w którym Zofia się wychowała został zburzony, a grób ojca spustoszony i zniszczony. Zofia jednak nie poddaje się, bowiem postanawia odnowić rodzinną kaplicę. Staje się to zadośćuczynieniem za jej ucieczkę sprzed wielu lat.

tytuł oryginału: The Bronski House. A Return to the Borderlands

Marta Michalik, Wielkanoc w malarstwie.

Edipresse Polska

Seria wydawnicza: Ludzie, czasy, dzieła

t.33

Książka, w której znaleźć można podstawową tematykę związaną z okresem postu i Wielkanocy, a co za tym idzie – budzącej się wiosny. Do nich to nawiązywali na przestrzeni wieków liczni malarze. Na wsiach i w miasteczkach barwnie ilustrowana liturgia kościelna stała się inspiracją dla tradycji i obyczajów. Autorka wymienia tu przykłady licznych przedstawień: wjazdu Chrystusa do Jerozolimy, drogi krzyżowej, modlitwę w Ogrójcu, Ostatniej Wieczerzy, sceny Ukrzyżowania, Opłakiwania, obrazy spoczywającego w grobie Chrystusa. Warte podkreślenia są również przedstawienia Piety, oznaczającej dosłownie litość i współczucie. Jest to wzruszające wyobrażenie Marii trzymającej na kolanach ciało zmarłego Syna. Innym przykładem jest wizerunek Chrystusa Frasobliwego, oczekującego momentu przybicia do krzyża. Pogrążony w myślach Chrystus w koronie cierniowej siedzi na skrzyni bądź kamieniu podpierając ręką pochyloną głowę. Ważnym przedstawieniem w malarstwie jest Chrystus Zmartwychwstały.

Autorka nie zapomina wspomnieć o ukazanej na obrazach symbolice. Czytelnik dowiaduje się, że pasikonik to właśnie symbol zmartwychwstania, pies to symbol chciwości i obłudy.
W książce można również odnaleźć opisane zwyczaje i tradycje wielkanocne począwszy od Popielca, poprzez święcenie palm w Kwietną Niedzielę, robienie pisanek techniką batiku, aż po psikusy i Śmigus Dyngus. Nawiązuje także do obrazów związanych z budzącą się do życia wiosną.

Warto nadmienić, że w książce odnaleźć można reprodukcje Jacka Malczewskiego, Jana Matejki, Gustawa Gwozdeckiego, Aleksandra Kotsisa, Józefa Chełmińskiego Chełmińskiego innych. Dla przypomnienia jest też słowniczek wielkanocnych pojęć i ludowe przysłowia.