Akcja powieści osadzona jest w autentycznej wsi Gdeszyn w dawnym województwie bełskim, a obecnie w województwie lubelskim, w powiecie zamojskim, w gminie Miączyn. To rejon o strategicznym znaczeniu dla Rzeczypospolitej pod koniec XVI wieku, narażony na niepokoje, ale też słynący z żyznych ziem i bogatych majątków ziemskich. Mimo niewielkiego obszaru, posiadało bardzo gęstą sieć osadniczą. W XVII wieku liczyło 33 miasta i miasteczka oraz blisko 500 wsi. Akcja przypada na czas, gdy po wygaśnięciu dynastii Jagiellonów i krótkich rządach królów elekcyjnych, władzę w Polsce obejmuje dynastia Wazów począwszy od Zygmunta III Wazy (koronowany 27 grudnia 1587 r. w Krakowie). Choć opowieść skupia się na losach jednej rodziny, starosta Bogusław Gdeszyński aktywnie uczestniczy w wydarzeniach politycznych i militarnych tego okresu, co bezpośrednio wpływa na bezpieczeństwo i codzienne funkcjonowanie jego dworu. Rodzinę poznajemy w okresie nadchodzących Świąt Bożego Narodzenia, a po śmierci króla Stefana Batorego (12 grudnia 1586 r.).
To opowieść o wielopokoleniowej rodzinie szlacheckiej Gdeszyńskich. Bogusław i Matylda mają sześcioro dzieci i wiodą dostatnie, szczęśliwe życie, wspólnie zarządzając majątkiem w duchu tradycyjnych wartości. Na dożywociu żyli u Bogusława jego rodzice: Henryk i Eleonora, którzy pomagali w wychowaniu wnuków: Leszka, Arletę, Kingę, Adriana, Klarę. Matylda spodziewała się kolejnego dziecka. Tymczasem próg dworu Gdeszyńkich przekracza ze sztucznym uśmiechem kuzynka Bogusława, Elżbieta (Bietka) Zającówna, którą brat Horacy miał wygnać z domu. To uboga i zgorzkniała krewna, która przyjmuje posadę opiekunki najmłodszych dzieci. Bietka przywdziewa maskę skromnej i pomocnej krewnej, pod fasadą której kryje się zazdrość o pozycję i fałsz. Zaczyna potajemnie manipulować domownikami i knuć intrygę.
Równolegle poznajemy losy dzieci Gdeszyńskich: zabawy, naukę, rozczarowania oraz wyzwania. Autorka bardzo szczegółowo opisuje także kulturę szlachecką, dawną kuchnię, ubiór, codzienne obowiązki domowników, wspólny czas z rodziną, hierarchię panującą wśród służby, a także rytm życia wyznaczany przez pory roku oraz kalendarz świąt chrześcijańskich. Fabuła mocno osadzona jest w realiach historycznych, ukazując mentalność ludzi tamtych czasów, ich stosunek do wiary, honoru i pozycji społecznej. Główni bohaterowie żyją według surowego kodeksu honorowego, w którym kluczowe są takie wartości jak obrona wiary, lojalność wobec ojczyzny, duma z pochodzenia oraz bezwzględna gościnność. Opiera się też na mocnym kontraście między rodzinnym ciepłem a niszczycielskimi namiętnościami. Matylda reprezentuje kobietę, która osiągnęła pełnię sukcesu w sarmackim społeczeństwie. Jest żoną majętnego starosty i matką licznego potomstwa. Bietka to postać tragiczna pod względem społecznym: jest „ubogą krewną”, kobietą bez posagu, bez szans na dobre zamążpójście. Nie chcąc iść do klasztoru szuka oparcia w rodzinie jako rezydentka dworu i opiekunka dzieci. Aby osiągnąć swój cel korzysta ze swojego uroku, czaru, kobiecości, skutecznie lawirując i manipulując ludźmi. Bogusławowi pochlebia zainteresowanie ze strony ładnej i pełnej wdzięku kobiety. Jego postać doskonale odzwierciedla mentalność szlachcica z epoki sarmackiej. Konsekwencją uległości Bogusława jest konieczność podjęcia radykalnych kroków i zaangażowania w konflikt, który trwale zmienia atmosferę panującą w Gdeszynie.
To interesująca powieść historyczna, w której świat przedstawiony jest niezwykle plastyczny, wiarygodny i wręcz namacalny. Otrzymujemy żywą, pulsującą emocjami historię, w której losy bohaterów splatają się z wielkimi wydarzeniami dziejowymi.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz
Dziękuję bardzo za konstruktywne słowo pisane pozostawione na tym blogu. Nie zawsze mogę od razu odpowiedzieć, za co przepraszam.
Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników. Prowadząca bloga nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.