25 sierpnia 2016

Krystyna Kaplan, Londyn w czasach Sherlocka Holmesa.


Londyn w czasach Sherlocka Holmes Krystyny Kaplan to bardzo dobra propozycja dla tych, którzy pragną poznać bliżej życie codzienne brytyjskiej stolicy w XIX wieku i początkach XX wieku. Z mojej perspektywy to dość interesujące epoki, toteż pisząc opinię nie jestem chyba całkiem obiektywna. Każdy, kto będzie miał możliwość obejrzenia książki, przyzna jednak, że została wydana na solidnym papierze, kartki są szyte, a oprócz tekstu zaletą są archiwalne, dobrej jakości fotografie. Jest też bibliografia i przypisy umieszczone na końcu książki. Choć wolę jak są pod tekstem na stronach to i tak nie będę jednak w przypadku tej książki na nic narzekać. To przecież moje ulubione literackie miasto i w dodatku wiek XIX. Pozycja sytuuje się w serii Metropolie Retro wydawanej przez Wydawnictwo Naukowe PWN i dotyczącej miast między innymi Paryża, Berlina i Nowego Jorku. 


Krystyna Kaplan przyznaje, że wybrała wiek XIX i początek XX, bowiem to wówczas za czasów panowania królowej Wiktorii (1837-1901), dzięki zmianom zachodzących w sferach społecznej, gospodarczej, kulturalnej, technicznej i intelektualnej, Londyn rozwinął skrzydła. Autorka krótko charakteryzuje czasy panowania Wiktorii i Edwarda VII (1901-1910). Stąd też odpowiednio w historii powstały nazwy dla określenia tych epok: wiktoriańska i edwardiańska. Pokazuje Londyn od znanej i nieznanej strony. Kreśli historię londyńskiej komunikacji miejskiej, pojawienie się automobili, budowę struktury i całego zaplecza pomocnego do rozwoju i funkcjonowania miasta (mosty, kanalizacja, telefon, telegraf, cmentarze). Zwraca uwagę czytelnika na ówczesne najważniejsze instytucje.


W ciekawym ujęciu zaprezentowane zostały rozdziały o mieszkańcach  Londynu: arystokracji, biedocie, sufrażystkach, artystach. Nie zapominajmy, że XIX wiek to również czasy Charlesa Dickensa, który w swoich powieściach ukazywał życie mieszkańców miasta. Z Londynem związany był Oskar Wilde, George Bernard Shaw, Rudyard Kipling, Joseph Conrad, John Galsworthy i oczywiście Artur Conan Doyle. Krystyna Kaplan charakteryzuje londyńskie życie teatralne, muzykę, malarstwo, rzeźbę. Przedstawia mecenasów sztuki, filantropów, działalność socjalistów, rozwój sklepów handlowych, charakteryzuje ówczesna modę, uprawiane sporty, meble, działalność giełdy. Opisuje również różnorodne rozrywki dla mężczyzn i kobiet. Charakteryzuje ciemną stronę miasta, przestępczość, działalność detektywów i policji. Na uwagę zasługuje rozdział poświęcony kobietom. Między innymi wśród nich znalazły się: Florence Nightingale, Rosa Lewis, Sarah Bernhardt, Daisy Greville hrabina Warwick. 


Wiele jest w książce cytatów zaczerpniętych z powieści powstałych w omawianym okresie oraz z zachowanych wspomnień, listów, zapisków. Bardzo mi się podoba ów zabieg. Mimo, że dla mnie (z racji wykształcenia i zainteresowań) większość wiadomości to tak zwane powtórzenia, to mimo wszystko bardzo jestem zadowolona z tej książki. Lubię mieć „wszystko w jednym” i od czasu do czasu powracać do lektury. Jeżeli swoje zainteresowania sytuujecie w granicach dziewiętnastowiecznego londyńskiego życia, to jak najbardziej powinniście książkę przeczytać.



Krystyna Kaplan, Londyn w czasach Sherlocka Holmesa, Wydawnictwo Naukowe PWN, wydanie 2016, okładka twarda, stron 288.


Krystyna Kaplan - polska pisarka, dziennikarka i producentka filmowa. Emigrantka, od 1976 roku mieszka w Londynie. W 2006 roku, 30 lat po swoim wyjeździe, opublikowała swą pierwszą książkę w języku polskim - przewodnik po polskich atrakcjach brytyjskiej stolicy pt. Londyn po polsku. W 2012 roku w Polsce ukazała się książka: Zdarzyło się w Marienbadzie.

24 sierpnia 2016

Elizabeth Vigée Le Brun i Polacy/ and Poles.



Mówiąc szczerze nie wiem czy będę miała sposobność zobaczyć wystawę Élizabeth Vigeé Le Brun i Polacy, jaka zorganizowana została w Muzeum w Nieborowie. Do końca października mam jeszcze czas (28 kwietnia - 27 października 2016 roku), ale przyzwyczaiłam się do tego, że nic nie powinnam planować z góry. 



Na wszelki wypadek zamówiłam katalog wystawy, który jest dwujęzyczny (polsko-angielski). Znaleźć w nim można dwa eseje autorstwa Iwony Danielewicz (kurator wystawy, na co dzień kurator Zbiorów Sztuki Polskiej do 1914 w Muzeum Narodowym w Warszawie)  i prof. UMK Tomasza F. de Rosset. W ostatnim wydaniu Spotkań z Zabytkami (nr 7-8 2016) jest również artykuł pani Iwony Danielewicz na temat wystawy organizowanej w Nieborowie. W ogóle numer ten polecam Waszej uwadze, bowiem znajdują się w nim między innymi artykuły: Joanny Żelazińskiej Domowa sztuka Elizy Krasińskiej (związany z amatorskim malarstwem żony Zygmunta Krasińskiego) oraz Wojciecha Przybyszewskiego Wokół jednego zabytku. Kogo przedstawia ten portret? (dotyczący jednego z portretów męskich wykonanych przez Elizę). Za katalog prac zamieszczonych w książce odpowiadają: Jacek Bochiński (historyk sztuki, kustosz, kierownik Działu Opracowania Zbiorów Muzeum Warszawy); Iwona Danielewicz; Dorota Juszczak i Hanna Małachowicz (historycy sztuki z Ośrodka Sztuki Zamku Królewskiego w Warszawie).



Wystawa przypomina, że przeszło trzydzieści obrazów namalowanych przez Élizabeth Vigeé Le Brun związana jest z polskimi arystokratami. Każdy zamieszczony w katalogu wybrany obraz opatrzony został opisem (jako dzieła sztuki) oraz krótkim nawiązaniem do losów i znajomości z artystką portretowanej osoby. Pani Iwona Danielewicz przedstawia w eseju życie Élizabeth Vigeé Le Brun. Z kolei prof. UMK Tomasza F. de Rosset pisze o jej powiązaniach z polskimi domami arystokratycznymi, portretowanych osobach i nawiązuje między innymi do książki wydanej w 1928 roku Jerzego Mycielskiego i Stanisława Wasylewskiego, o której zupełnie nie tak dawno pisałam na blogu (wpis z 15 maja 2016). W książce mamy również podaną bibliografię i spis obrazów Élizabeth Vigeé Le Brun z polskich kolekcji historycznych i współczesnych. Polecam zarówno wystawę jak i katalog.



Elizabeth Vigée Le Brun i Polacy/ and Poles, katalog wystawy/exhibition catalogue, Warszawa 2016, s. 152.

21 sierpnia 2016

Carolyn V. Murray, Wakacje nad morzem. Historia miłosna Jane Austen.


Wakacje nad morzem. Historia miłosna Jane Austen autorstwa Carolyn V. Murray, to całkiem niezłe literackie wyobrażenie na temat miłosnych perypetii Jane Austen. Autorka szukała inspiracji w biografii pisarki i na podstawie znanych faktów, wnioskowania i dopowiedzenia, postanowiła napisać powieść o miłosnych rozterkach Jane Austen, która miała spędzić lato w nadmorskiej miejscowości Sidmouth. Tam miała poznać porucznika Fredericka Barnesa i nawiązać intensywny romans. Autorka rozwinęła biograficzny wątek Jane Austen, która w wieku około dwudziestu pięciu lat miała poznać nad morzem mężczyznę, o którym nic nie wiadomo. Anna Przedpełska - Trzeciakowska w biografii zatytułowanej Jane Austen i jej racjonalne romanse pisze:

Właśnie w tym okresie skromnych, ale wciąż jeszcze beztroskich wojaży z siostra i rodzicami miało miejsce spotkanie, o którym pozostało ulotne, ale interesujące wspomnienie zanotowane po latach przez młodszą córkę Jamesa, Caroline. Otóż na długo po śmierci ciotki dowiedziała się od Cassandry, że podczas jednego z pobytów w nadmorskim kąpielisku Jane poznała interesującego mężczyznę, który bardzo jej się spodobał – z wzajemnością. Znajomość trwała kilka tygodni i miała być kontynuowana podczas następnych wakacji, a mężczyzna sprawiał wrażenie poważnie zainteresowanego Jane. Niestety, wkrótce obie panie dowiedziały się o jego śmierci. Byłby to więc może cień jakiegoś ostatniego romantycznego przeżycia Jane, czegoś ulotnego, niesprecyzowanego i tragicznego. Nic bliżej o sprawie nie wiemy, ale jej legenda była przekazywana w rodzinie z pokolenia na pokolenie. (s. 206)


Carolyn V. Murray przedstawia rodzinną rzeczywistość Jane między innymi: ojca duchownego i matce; braci, którzy robią kariery w marynarce (Charles i Frank), kolejnym bracie – Edwardzie - adoptowanym przez Knight’ów; bracie Jamesie, który został duchownym i jego żonie Mary Lloyd; siostrze Cassandrze, która straciła narzeczonego ponad rok temu, a nadal jest w żałobie; przyjaciółce Marthą Lloyd.  Jane jest córką duchownego ze słabymi perspektywami na zamążpójście. Chce wyjść za mąż, mieć dzieci (aczkolwiek nie od razu przedszkole) i własny dom. W pewnym momencie, gdy spotyka ją rozczarowanie w związku z Tomem Lefroy’em,  jest już pogodzona ze staropanieństwem. Porucznik poznaje ją od prawdziwej strony. Jane nikogo przed nim nie udaje i zdolna jest do ciętych ripost. Wiadomo, że kto się czubi, ten się lubi. 


Styl autorki jest płynny, lekki i nacechowany dowcipem, ale takim charakterystycznym dla powieści Jane Austen. Autorka charakteryzuje osobowość Jane Austen na podstawie jej książek. Czytelnikowi znane wydają się więc zachowania Jane i interakcje. Młoda kobieta jest pełna życia i energii, wytrwała i sprytna. W opowieść wplecione są fragmenty związane głownie z Rozważną i Romantyczną. Autorka powieści śmiało pokazuje jak mogła wyglądać i zmieniać się praca Jane nad powieścią w zależności od jej perypetii życiowych. 

To dobra, przyjemna w odbiorze i udana wersja na temat miłosnego życia Jane Austen, która jak wiadomo nigdy nie wyszła za mąż. 



Carolyn V. Murray, Wakacje nad morzem. Historia miłosna Jane Austen, wydawnictwo Nasza Księgarnia, wydanie 2016, tytuł oryginalny: Jane by the Sea. Jane Austen'a Love Story,  tłumaczenie: Anna Nowak, oprawa miękka, stron 256.

http://www.carolynvmurray.com/