22 stycznia 2019

Tomasz Betcher, Tam gdzie jesteś.


Jesień. Nadmorska miejscowość, która w okresie sezonu tętni życiem od turystów, teraz w końcu zaczyna normalnie funkcjonować. To tu w Jantarze zimne miesiące postanawia przeczekać Adam, aby potem na wiosnę znów wyruszyć w dalszą wędrówkę. Postanawia zaszyć się w jednym z domów letniskowych. Wydaje mu się, że wybiera dobrze. Dom i jego podwórko rzeczywiście wygląda na opustoszały i niedoglądany przez ostatnie miesiące. Z ulgą zasypia na kanapie w z salonie. Jego spokojne bytowanie trwa zaledwie parę dni, bowiem do Jantaru i wyżej wskazanego domu przyjeżdża z pobliskiego Gdańska Ania. Szuka nie tylko wytchnienia od codzienności i prywatnych kłopotów, ale chce oszacować i przygotować dom na sprzedaż. Gdy odkrywa pobyt Adama, reaguje jak każda osoba. Wkrótce jednak przychodzi opamiętanie, współczucie dla koczującego i rozmowa w miejscu odbiegającym od konwencjonalnych dla osoby bezdomnej. Ania zmienia zdanie i pozwala Adamowi zostać. Odwiedza Jantar co jakiś czas, a wspólne rozmowy powoli zbliżają do siebie dwoje ludzi. Nie jest jednak tak łatwo odkryć prawdę o przeszłości Adama. 


Tam gdzie jesteś Tomasza Betchera to powieść o  zagubieniu, szukaniu, godzeniu się z przeszłością. Adamem rządzi wewnętrzna rozpacz, bezsilność i poczucie winy. Decyduje się na życie wśród wyalienowanych ze środowiska. Niczego nie pragnie, niczego nie chce, tkwi w poczuciu beznadziei, smutku, pustki. Apatia ciągnie się miesiącami. Egzystuje, wegetuje, decyduje się na znoszenie upokorzeń. Ania z kolei potrafi w końcu obiektywnie ocenić lata spędzone w związku z nieodpowiednim mężczyzną. Świadomie wybiera i mimo napotkanych przeszkód dąży do osiągnięcia celu. Ona również żyła w swoistym wyalienowaniu i zamknięciu w klatce. 

To bardzo dobra i mądra powieść, w której znaleźć można nie tylko wspaniale wykreowaną fabułę, ale przede wszystkim kolory emocji, które towarzyszą nam w życiu. Nie ma tu zbędnego lukrowania i fantazjowania. Czytelnik ma wrażenie, że historia jest realna i szczera. 

Nie chcę czynić porownań, ale książka Tomasza Betchera przypomina mi styl powieści Nicholasa Sparksa. Romantyczna opowieść o bólu, nadziei, przyjaźni, miłości, która wciąga od pierwszej strony. W tym wszystkim jest mnóstwo otulającego ciepła i optymizmu. Okazuje się, że panowie też potrafią kreować wspaniałe historie o miłości. Oby w tym przypadku były kolejne powieści, bo z perspektywy romasoholiczki piszę, że warto.  



Tomasz Betcher, Tam gdzie jesteś, wydawnictwo W.A.B., PREMIERA 13 LUTEGO 2019, oprawa miękka, stron  320.

21 stycznia 2019

Agnieszka Lingas - Łoniewska, Jesteś moja, dzikusko.



Jesteś moja, dzikusko to powieść Agnieszki Lingas-Łoniewskiej z gatunku New Adult, w dodatku dobrze napisana i skonstruowana. Przyznam się, że nie wszystkie współczesne książki tego rodzaju przypadają mi do gustu. Większość opiera się raczej na roli przewodnika seksualnego dla młodzieży, a nie na samej fabule. Książki Agnieszki Lingas-Łoniewskiej mają to do siebie, że namiętność odgrywa sporą w nich rolę, ale zauważyłam, że po latach pisania, w zależności do której grupy wiekowej książka jest skierowana, autorka potrafi doskonale tonować opisy i wskazywać na czym powinien się właściwie opierać związek dwojga kochających się ludzi.  

Antek (Anthony Tolland) uczęszcza do maturalnej klasy amerykańskiej szkoły prywatnej. W Polsce mieszka wraz z mamą – Polką, natomiast tata – Amerykanin dzieli życie między USA i Polską. Wszystko zaczyna się od telefonu do mamy Antka. W wyniku śmierci jej przyjaciółki, kobieta wraz z mężem decyduje się na przysposobienie siedemnastoletniej Natalii. Dziewczyna przeprowadza się z Krakowa do Wrocławia, zamieszkuje w domu Antka i zostaje zapisana do tej samej szkoły prywatnej, co on. Pomimo, że młodzi znali się właściwie od dzieciństwa, to obecnie Antek nie jest zadowolony, że będzie sprawował opiekę nad dziewczyną. Doskonale jednak wywiązuje się z obietnicy złożonej mamie i denerwuje się przy każdej okazji, gdy Natalia określana jest jako jego siostra. Rozmowy, drobne sprzeczki i kolejne wybryki sprawiają, że w Antku budzą się zupełnie nieznane mu dotąd uczucia. Chłopak nie od razu potrafi poradzić sobie z emocjami, a czytelnik obserwuje proces wewnętrznej jego przemiany. 


Całą historię (poza prologiem i epilogiem) poznajemy z perspektywy JEGO czyli porywczego, narwanego, osiemnastoletniego Antka. Nie ma w tym opowiadaniu kobiecej ckliwości i przesłodzenia, ale perspektywa widzenia poszczególnych spraw przez wkraczającego w dorosłość chłopaka. Same konkrety. W powieści brak też jest schematyczności, a wątek sensacyjny jest interesujący. Bohaterowie, zarówno pierwszo- jak i drugoplanowi wzbudzają sympatię. Dość wyraziście zarysowane są też czarne charaktery. Autorka potrafiła też pokazać młodość i dojrzałość w warstwie językowej.

Pierwsza miłość, zauroczenie, budząca się namiętność i jej wartość, prawdziwa przyjaźń, zaufanie, rzeczywisty wątek sensacyjny, ale pewnego rodzaju też dzikość i nieokiełznanie lat młodzieńczych, to wszystko znaleźć można w powieści Jesteś moja, dzikusko. Udana lektura. 



Agnieszka Lingas-Łoniewska, Jesteś moja, dzikusko, wydawnictwo Novae Res, wydanie 2016, oprawa miękka ze skrzydełkami, stron 318.

20 stycznia 2019

Niedziela z obrazem.


Powrót ze spaceru w Krzeszowicach, 1872-1873
(inne tytuły: Wyjazd na spacer w Krzeszowicach; Kawalkada konna przed pałacem w Krzeszowicach)
Juliusz Kossak (1829-1899)
akwarela, papier
wymiary: 73 x 130 cm
Muzeum Narodowe w Warszawie
Muzeum Polskie w Rapperswilu, nr inw. 128980
publikowany: Konie i jeźdźcy. Katalog wystawy. Muzeum Narodowe w Warszawie. Zamek 
Królewski w Warszawie. Muzeum Polskie w Rapperswilu, 10 lipca-29 sierpnia 1999, red. R. Szwander, s. 75.




Na tle pałacu w Krzeszowicach przedstawione zostały osoby sportretowane według dostarczonych Kossakowi fotografii, wykonanych przez fotografika krakowskiego, Walerego Rzewuskiego. Są to: Władysław Krasiński, Wanda Potocka, Arturowa Potocka, Adamowa Potocka z córką, Anna Branicka z Potockich, Elżbieta z Branickich Woronzoff (Woronzow) - siostra Zofii, Róża Krasińska z synkiem Adamem, Andrzej Potocki, Adam Potocki, Zofia z Potockich Zamoyska, Stefan Zamoyski, Artur Potocki, Maria Potocka (następnie Sierakowska), Edward Rembowski, Walenty Pacuła. 

"Tygodnik Ilustrowany", nr 315 z 10 stycznia 1874 r.



Akwarela datowana na 1872 r. (w rzeczywistości Kossak przedstawił sytuację wcześniejszą o kilka lat z wszystkimi młodszymi osobami) przedstawia wielopokoleniową kawalkadę konną przed pałacem w Krzeszowicach. Obok osiodłanego kuca widać najmłodszego syna Adama i Katarzyny Potockich, Andrzeja, późniejszego namiestnika Galicji. Na siwym Arabie przedstawiony został Adam Potocki, który zmarł w 1872 r.  



Zofia z Branickich Potocka (1790-1879), od 1816 r. żona Artura Potockiego (1787-1832), matka Adama Józefa Potockiego.

Adam hr. Potocki na koniu, 1872
Juliusz Kossak
akwarela, papier
71 x 60 cm
sygn. l.d.: Juliusz Kossak 1872
Namalowany pośmiertnie na siwej klaczy imieniem Panna, na tle ruin zamku w Tenczynie. Portret ten został powtórzony dokładnie w akwareli Powrót ze spaceru w Krzeszowicach


Katarzyna z Branickich (1825-1907) i Adam Józef Potocki (1822-1872) mieli dzieci:
Różę (1849-1937) 1’ Władysławową Krasińską, 2’ Raczyńską
Artura Władysława (1850-1890), potem konserwatywnego polityka galicyjskiego
Zofię (1851-1927), żonę Stefana Zamoyskiego (1837-1899) powstańca styczniowego, a potem posła na sejm.
Marię (1855-1934), żonę Adama Sierakowskiego z Waplewa h. Ogończyk
Wandę (1859-1878), zmarła mając 19 lat, bezpotomna
Andrzeja Kazimierza (1861-1908), potem marszałek Sejmu Krajowego Galicji, Namiestnik Galicji
Annę Marię (1863-1953), żonę Ksawerego Branickiego. 

Na akwareli występuje również Elżbieta z Branickich (1792-1880) hr. Michałowa Woronzow (1782-1856) oraz prawdopodobnie Aleksandra Potocka (1818-1892), córka Katarzyny Branickiej i Stanisława Septyma Potockiego, wcześnie osierocona, wychowywana była przez ciocię Zofię z Branickich Potocką, która w 1840 r. wyszła za mąż za Augusta Potockiego, syna Aleksandra, właściciela Wilanowa. Przyjaźniła się z żoną Zygmunta Krasińskiego, Elizą. Wilanów przepisała w testamencie Annie Marii z Potockich Branickiej (1863-1953). 
Niestety na podstawie dostępnych portretów nie jestem w stanie do końca zidentyfikować panie. Aleksandra - młodsza być może została przedstawiona jako dama z laską, natomiast przy Zofii  mogła stać Elżbieta, albo na odwrót. To jedynie spekulacje. 

Występują również postacie:
Edward Rembowski h. Ślepowron (1814- 9.09.1873), zmarł w Krzeszowicach. syn Macieja Rembowskiego i Franciszki Kulczyckiej z Kulczyc h. Sas. Żona: Florentyna Szembek ze Słupowa. Bezdzietni.
Walenty Pacuła

data powstania: 1871-1873, grafika/drzeworyt
źródło: polona.pl 




 Przed pałacem w Krzeszowicach, 1877
Juliusz Kossak, 
akwarela, papier
58,5 x 93 cm
Sygnowany l.d.: JKossak | 1877 (litery J K wiązane) 
wł. prywatna
Prezentowany obraz – mistrzowska akwarela okazałych rozmiarów – przedstawia jeźdźców, wierzchowce, czterokonny zaprzęg i psy zgromadzone na podjeździe przed pałacem w podkrakowskich Krzeszowicach. 
K.Olszański, Juliusz Kossak, Wrocław 1988, il. 330, 332

Powozik Babuni, 1871
Juliusz Kossak
akwarela, papier
48,3 x 65 cm
Sygn. p.d.: Juliusz Kossak / 1871 ; napis pod rysunkiem: POWOŻIK BABUNI
Na odwr. p.d. napis: Powóz Zofii z Branickich Arturowej Potockiej | stangret Stanisław | konie ze stada Branickich; l.d.: malował J. Kossak
dane za: Konie i jeźdźcy. Katalog wystawy. Muzeum Narodowe w Warszawie. Zamek Królewski w Warszawie. Muzeum Polskie w Rapperswilu, 10 lipca-29 sierpnia 1999, red. R. Szwander, s.72.




Źródła: 
http://www.pinakoteka.zascianek.pl/Kossak_Jul/Kossak_Jul_3.htm
https://przelom.pl/20416-z-wizyta-u-hrabiny-zofii-w-krzeszowicach.html 
https://www.zamek-lancut.pl/pl/content/historia/PDF/dzieci.pdf 
http://pther.info/fotoagad/fotoagad.html
http://zbiorymng.locloud.pl/items/show/1579 
Konie i jeźdźcy. Katalog wystawy. Muzeum Narodowe w Warszawie. Zamek Królewski w Warszawie. Muzeum Polskie w Rapperswilu, 10 lipca-29 sierpnia 1999, red. R. Szwander, s. 72, 74.
J. Kossak, Powrót ze spaceru konnego w Krzeszowicach, 1872, [w:] K. Olszański, Juliusz Kossak, Wrocław 1988, Repr. 332.
www.polona.pl
K.Olszański, Juliusz Kossak, Wrocław 1988, il. 330, 332 
https://sztuka.agraart.pl/licytacja/3/129